Tôi xem một bộ phim cũ tên John Q (2002) do Denzel Washington thủ vai chính. Chẳng phải phim tình cảm mùi mẫn, hay những pha hành động kèm sex, mà là một bộ phim về thực trạng xã hội ở Mỹ. John Q là một công nhân nhà máy, có vợ và một con trai chắc cỡ 6 tuổi. Anh không có nhà riêng mà phải thuê. Cuộc vẫn êm ấm hạnh phúc tới một ngày con trai anh vô bệnh viện, bác sĩ nói tim cậu bé lớn hơn bình thường 3 lần và phải thay tim nhân tạo nếu không chỉ có thể sống trong vòng vài tháng, vài tuần, thậm chí vài ngày.
Viện phí tổng cộng là $250,000, trả trước 1/3 là $75,000. Nhưng quả thực đây là một số tiền quá lớn. Các bác sĩ xem hồ sơ của John Q và thấy anh không có cổ phiếu, không có trái phiếu và không có khoản đầu tư nào. Chúng ta sẽ nói về vấn đề này sau. Và thế là John Q đặt hết tất cả hy vọng vào khoản bảo hiểm mà anh đóng ở nhà máy. Tuy nhiên, giám đốc công ty đã thay đổi chính sách bảo hiểm và chuyển từ loại hình PPO sang HMO. Tôi không hiểu rõ lắm về quy định ở Mỹ, song nôm na là chuyển sang một chính sách ít co lợi cho người lao động, và nếu trường hợp con trai anh gặp vấn đề thì bảo hiểm sẽ không chi trả, anh chỉ có thệ nhận tối đa $20,000. Anh phải làm đơn kiện, may mắn thay đơn kiện của anh được chấp nhận. Anh đến bệnh viện với tờ khiếu nại, nhưng bệnh viện không chịu vì họ muốn có tiền mặt. Nếu có tiền mặt, tên của con trai anh sẽ được liệt vào danh sách nhận tiền nhân đạo, tình thương hay hảo tâm. Thế là, John và vợ về nhà bán hết tất cả đồ đạc có thể (TV được $20), bán luôn cả chiếc nhẫn cưới (được $90), rồi đi xin tiền quyên góp từ đồng nghiệp, các hiệp hội, tổ chức,... nhưng vẫn không đủ (khoản tiền bảo hiểm cần thời gian). Rồi vợ anh gọi điện từ bệnh viện nói rằng họ sẽ cho con anh xuất viện, chị khóc kêu anh phải làm cái gì đó. Bước đường cùng, John Q xách súng tới bệnh viện uy hiếp bác sĩ để hy vọng đưa tên con mình vào danh sách nhận hỗ trợ nhân đạo.
Quay trở lại vấn đề "không cổ phiếu, không trái phiếu, không khoản đầu tư". Tôi rất nể những người dám nói mình không cần tiền. Những người này có thể là giàu từ trong trứng, là nghệ sĩ tóc dài tới rốn, hoặc mới bị bồ đá. Quả thật, với những anh thích cuộc sống tự do, lang thang cầu bất cầu bơ thì tiền chẳng có ý nghĩa gì. Nhưng đối với một người bình thường có gia đình, tiền khá là quan trọng. Không cần phải mua xe sang Audi như Tăng Thanh Hà, hay đốt tiền trong strip clubs, nhưng đôi lúc con người ta cần rất nhiều tiền như trong trường hợp người thân cần tiền chữa trị này, và những người chỉ có thu nhập từ đồng lương sẽ khó kham nổi. Đầu tư là một giải pháp để có thể tự do về tài chính. Những người không đầu tư sau này có thể sẽ khó khăn hơn như John Q (dĩ nhiên trừ trường hợp bạn được trả lương cao ngất ngưởng như ca sĩ, CEO, quan chức,v.v.., được thừa kế tài sản lớn, lấy vợ hoặc chồng giàu, trúng số...)
Hiển thị các bài đăng có nhãn tài chính cá nhân. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn tài chính cá nhân. Hiển thị tất cả bài đăng
Thứ Bảy, 9 tháng 1, 2010
Chủ Nhật, 27 tháng 12, 2009
Bán Hàng Đa Cấp
Vào một buổi chiều, bạn cảm thấy hơi chán vì không có thật nhiều tiền. Bỗng một người bạn gọi điện cho bạn nói rằng đã tìm ra được một giải pháp kiếm được tiền nhiều hơn. Và bạn sẽ đi tới một hội nghị tại nhà ai đó, văn phòng công ty, quán café, hay hội trường của một khách sạn. Họ bắt đầu vẽ lên bảng những vòng tròn, và chú thích mức hoa hồng của vòng tròn A, B, C, rồi vẽ thêm nhiều vòng tròn nữa rồi nói bạn sẽ giàu. Bạn đang được giới thiệu về bán hàng đa cấp, hay những cái tên khác như bán hàng theo mạng, bán hàng trực tiếp, hay multi-level marketing.
Lừa đảo hay hợp pháp
Đây là hoạt động kinh doanh hợp pháp, trừ một số nước đạo Hồi.
Tính ưu việt của sản phẩm
Khi bạn được giới thiệu tới văn phòng của một công ty bán hàng đa cấp, bạn sẽ được khoa trương những sản phẩm với những tính năng vượt trội. Ở đây có một sự thiên vị trong lựa chọn để phô trương ở đây nhưng không quan trọng lắm. Về ý kiến đánh giá chất lượng sản phẩm cũng có ý kiến trái chiều mặc dù công ty bán hàng đa cấp luôn nhận sản phẩm của mình là vượt trội. Một số sản phẩm đặc thù nhận được ý kiến từ khách hàng cho rằng tốt hơn. Nhìn chung về chất lượng, sản phẩm tốt. Tuy nhiên, trong các cuộc hội thảo của công ty, bạn chỉ nghe những sản phẩm phẩm tệ, chất lượng xấu từ những công ty, nhãn hiệu khác.
Giá thành sản phẩm
Giá của những sản phẩm từ công ty bán hàng trực tiếp thường rất đắt. Những người ở tầng trung lưu không có khả năng mua. Những chiến lược gần đây thì mở rộng tập trung cả vào tầng lớp trung lưu này. Giá luôn cao hơn sản phẩm cùng loại trên thị trường. Ngay cả khi công ty đa dạng hóa sản phẩm, về tương quan giá với chất lượng sản phẩm thì các sản phẩm của cty bán hàng đa cấp giá vẫn cao hơn.
Thặng dư sản xuất và thặng dự tiêu dùng
Công ty bán hàng đa cấp với công ty bình thường giống nhau ở khâu sản xuất, nhưng khác ở nhau ở khâu tiêu thụ. Ở công ty bình thường, sản phẩm qua các nhà phân phối, đại lý, cửa hàng rồi tới tay người tiêu dùng, đồng thời cty trả chi phí marketing và các chi phí liên quan khác. Ở công ty đa cấp, chỉ qua nhà phân phối trực tiếp, nhưng lợi nhuận tiết kiệm được (bằng cách giảm các bước trung gian) được dùng cho cho các "compensation plan" cho các nhà phân phối trực tiếp này. Như vậy, chi phí chỉ dịch chuyển chứ không hoàn toàn biến mất. Các bước trung gian giảm nhưng bằng cách tạo ra hàng ngàn các nhà phân phối trực tiếp.
Bằng việc bán giá cao hơn mức giá họ bằng lòng bán, ở đây thặng dư sản xuất (producer surplus)lớn hơn thặng dư tiêu dùng (consumer surplus). Khách hàng cuối cùng phải trả cao hơn so với những gì họ đáng được nhận. Lấy tiền người mua trả cho người đại lý phân phối, chủ doanh nghiệp thật sự không mất gì.
Bao nhiêu tỷ phú được tạo ra?
Có một sự thiên vị về thông tin công bố: đó là chỉ có những người thành công mới ghi nhận, chứ cty không thông báo cho bạn biết bao nhiêu người thất bại, bao nhiêu người bỏ cuộc. Mặc dù vậy, bán hàng đa cấp tạo ra một cuộc đua công bằng giữa những người tham gia. Không thể phủ nhận những người ở cấp độ cao thu nhập cao hơn, và đó là động lực thúc đẩy cho những người cấp dưới.
Nếu bạn muốn đạt được những mức hoa hồng cao thì đó là một công việc sẽ rất vất vả.
Phí gia nhập, áp đặt doanh số
Phí gia nhập thì tùy chỗ.
Doanh số bán bao nhiêu là không bắt buộc nhưng để ý sẽ thấy có một áp lực khi đề ra những mục tiêu chung của nhóm. Thậm chí, ngay cả khi không có một áp lực nào thì bản thân những người tham gia vào mạng lưới đa cấp đều nhận ra nếu hàng bán quá ít thì mức phần trăm hoa hồng ít, ngược lai doanh số càng cao thì hoa hồng càng cao.
Làm sao thuyết phục bán hàng
Lịch sử ra đời của các công ty đa cấp phần nhiều ở Mỹ cũng từ nhiều thập kỷ trước. Hình thức tiếp thị là truyền miệng. Tuy nhiên, hình thức này đi ngược xu thế thời đại, đặc biệt là khi quảng cáo trên truyền hình, internet, mail, và bây giờ là mobile có hiệu quả hơn. Nhưng các công ty bán hàng vẫn trung thành với hình thức cũ. Những người tham gia vào cty bị hạn chế khi quảng cáo trên internet, không được lập trang web trang web thương mại điện tử, tuy nhiên những thời gian gần đây thì nhiều công ty đa cấp có lập mạng internet, một số người tham gia đăng quảng cáo trên các trang thương mại điện tử, rao vặt.
Tuy nhiên, những người tham gia vào công ty đa cấp sớm nhận ra rằng bản thân anh ta, cùng gia đình không thể tiêu thụ đủ số hàng để đặt được những cấp độ về hoa hồng. Họ sẽ mời họ hàng, bạn thân dùng thử. Nhưng đa số sẽ thấy khó khi thay đổi thói quen mua sắm của người tiêu dùng từ mua sắm ở cửa hàng sang mua sắm hàng tháng các mặt hàng của công ty đa cấp. Những người tham gia bán hàng đa cấp sẽ cảm thấy họ kiếm lợi hoa hồng giới thiệu (referral) dễ hơn. Khi đó, họ sẽ tìm mọi cách để mời thêm người mới vào công ty. Và những người đầu tiên là những thành viên trong gia đình vì không gì dễ bằng thuyết phục chính gia đình họ hàng. Tiếp đó, đứng ở kệ sách kinh tế nhà sách Nguyễn Văn Cừ, gửi email hàng loạt, spam các diễn đàn, đăng tuyển dụng liên tục không nghỉ, add vài ngàn Facebook friends... là một số cách thường thấy, tuy nhiên lại dễ bị phản ứng. Nhưng nếu tất cả chỉ lo kiếm "vệ tinh" mà không lo bán hàng thì sao? Không có ai thu được lợi nhuận. Khi đó có 2 giải pháp:
1. Tập trung tuyển những người có tài năng bán hàng
2. Huấn luyện để nhận được hoa hồng từ việc này
Doanh thu và đóng thuế
Nhờ mạng lưới bán hàng rộng, giá sản phẩm cao, nên doanh thu và lợi nhuận cao. Riêng về khoản thuế, đối với tôi, đó là một khoản nghĩ vụ phải nộp chứ không phải khoản bố thí cho xã hội. Hơn nữa, thặng dư tiêu dùng nhỏ hơn thặng dư sản xuất.
Đây có phải là việc kinh doanh riêng của bạn hay không?
Khi bạn tham gia vào chương trình bán hàng đa cấp như vậy, bạn luôn được chỉ dẫn rằng mình đang làm một việc kinh doanh riêng. Theo tôi, đây chỉ mang nghĩa rất hẹp, chỉ là một vụ kinh doanh, chứ thực sự bạn chẳng phải chủ của doanh nghiệp. Bạn làm việc độc lập, nhưng là vì lợi ích của những ông chủ thực sự. Thù lao bạn nhận được không tính bằng lương mà bằng tỉ lệ hoa hồng bán được cũng giống như bất kì một salesman nào khác.
Nếu bạn gọi là kinh doanh riêng, hay cứ gọi bạn là một chủ doanh nghiệp nhỏ. Thì hãy xem:
Đó là một doanh nghiệp nhỏ, thì cũng như những doanh nghiệp nhỏ khác, nó đòi hỏi một khoản đầu tư lớn trước khi tiền thực sự sinh ra: tiền mua hàng, tiền mua công cụ hỗ trợ xây dựng kinh doanh, tiền xăng xe, name cards, brochures, tiền mua sách, băng đĩa để luyện kỹ năng bán hàng... Đây vẫn là một vụ kinh doanh tốt nếu so với những khoản đầu tư doanh nghiệp nhỏ, nhưng cũng có mức độ rủi ro thất bại ngang nhau.
Ngay cả khi bạn thành công, nửa số bạn bè, gia đình, và hầu hết số người mà bạn biết sẽ nghĩ rằng bạn mê muội vì hầu hết họ không hiểu rằng đó là một cơ hội kinh doanh hợp pháp. Trước khi bạn thành công, người ta xa lánh bạn, và khi bạn thành công, người ta nghĩ bạn xa lánh họ.
Robert Kiyosaki, sự thành công, và thái độ
Tôi không có ý định phê phán hay ủng hộ việc bán hàng theo mạng, nhưng tôi không thích thái độ của những người tham gia bán hàng đa cấp. Vồ vập, nói liên hồi về sự vĩ đại của công ty.
Tôi cũng là một fan hâm một tác phẩm Rich Dad Poor Dad, đó cũng là lý do tôi quan tâm đến việc đầu tư các loại tài sản (mà Kiyosaki gọi là tài sản thụ động). Kiyosaki có khuyên nên tham gia vào mô hình bán hàng theo mạng để có kinh nghiệm về thỏa thuận mặc cả, đặc biệt là trong lĩnh vực bất động sản. Tôi có coi phỏng vấn của R. Kiyosaki trên Forbes hồi 2008 và nhận ra rằng Kiyosaki không phải là một người xuất sắc bởi ông, cũng như Donald Trump không dự tính được bong bóng nhà đất hồi 2007. Hai ông này không thật sự rành về tất cả các loại tài sản mà có thể phòng vệ (hedging). Tác phẩm của R. Kiyosaki hướng người đọc muốn phát triển thành ông chủ lớn hoặc nhà đầu tư thực thụ, trong khi việc bán hàng đa cấp cũng chỉ là bán hàng cho người khác. Tôi thích những người bán hàng có cái nhìn cân bằng, nếu việc bán hàng đem thu nhập thì tốt, nhưng đừng ảo tưởng.
Xu hướng, kết luận
Những hình thức bán hàng theo mạng được xây dựng ở Mỹ vào thời điểm rất khác hiện nay. Khi đó, các hộ gia đình có một xe hơi, và thường để vợ ở nhà mà không có phương tiện đi lại, hơn nữa tại thời điểm đó phương tiện quảng cáo không tức thời như hiện nay nên phương thức bán hàng trực tiếp là phù hợp. Mô hình đó đã trở nên lỗi thời, song vẫn còn hoạt động bởi những hấp dẫn về hoa hồng làm mạng lưới này vẫn tiếp tục phát triển.
Những năm gần đây, mạng lưới này du nhập và phát triển ở các nước mới nổi như Ấn Độ, Malaysia, Trung Quốc, và thu nhập của công ty mẹ chủ yếu từ những thị trường này.
Lừa đảo hay hợp pháp
Đây là hoạt động kinh doanh hợp pháp, trừ một số nước đạo Hồi.
Tính ưu việt của sản phẩm
Khi bạn được giới thiệu tới văn phòng của một công ty bán hàng đa cấp, bạn sẽ được khoa trương những sản phẩm với những tính năng vượt trội. Ở đây có một sự thiên vị trong lựa chọn để phô trương ở đây nhưng không quan trọng lắm. Về ý kiến đánh giá chất lượng sản phẩm cũng có ý kiến trái chiều mặc dù công ty bán hàng đa cấp luôn nhận sản phẩm của mình là vượt trội. Một số sản phẩm đặc thù nhận được ý kiến từ khách hàng cho rằng tốt hơn. Nhìn chung về chất lượng, sản phẩm tốt. Tuy nhiên, trong các cuộc hội thảo của công ty, bạn chỉ nghe những sản phẩm phẩm tệ, chất lượng xấu từ những công ty, nhãn hiệu khác.
Giá thành sản phẩm
Giá của những sản phẩm từ công ty bán hàng trực tiếp thường rất đắt. Những người ở tầng trung lưu không có khả năng mua. Những chiến lược gần đây thì mở rộng tập trung cả vào tầng lớp trung lưu này. Giá luôn cao hơn sản phẩm cùng loại trên thị trường. Ngay cả khi công ty đa dạng hóa sản phẩm, về tương quan giá với chất lượng sản phẩm thì các sản phẩm của cty bán hàng đa cấp giá vẫn cao hơn.
Thặng dư sản xuất và thặng dự tiêu dùng
Công ty bán hàng đa cấp với công ty bình thường giống nhau ở khâu sản xuất, nhưng khác ở nhau ở khâu tiêu thụ. Ở công ty bình thường, sản phẩm qua các nhà phân phối, đại lý, cửa hàng rồi tới tay người tiêu dùng, đồng thời cty trả chi phí marketing và các chi phí liên quan khác. Ở công ty đa cấp, chỉ qua nhà phân phối trực tiếp, nhưng lợi nhuận tiết kiệm được (bằng cách giảm các bước trung gian) được dùng cho cho các "compensation plan" cho các nhà phân phối trực tiếp này. Như vậy, chi phí chỉ dịch chuyển chứ không hoàn toàn biến mất. Các bước trung gian giảm nhưng bằng cách tạo ra hàng ngàn các nhà phân phối trực tiếp.
Bằng việc bán giá cao hơn mức giá họ bằng lòng bán, ở đây thặng dư sản xuất (producer surplus)lớn hơn thặng dư tiêu dùng (consumer surplus). Khách hàng cuối cùng phải trả cao hơn so với những gì họ đáng được nhận. Lấy tiền người mua trả cho người đại lý phân phối, chủ doanh nghiệp thật sự không mất gì.
Bao nhiêu tỷ phú được tạo ra?
Có một sự thiên vị về thông tin công bố: đó là chỉ có những người thành công mới ghi nhận, chứ cty không thông báo cho bạn biết bao nhiêu người thất bại, bao nhiêu người bỏ cuộc. Mặc dù vậy, bán hàng đa cấp tạo ra một cuộc đua công bằng giữa những người tham gia. Không thể phủ nhận những người ở cấp độ cao thu nhập cao hơn, và đó là động lực thúc đẩy cho những người cấp dưới.
Nếu bạn muốn đạt được những mức hoa hồng cao thì đó là một công việc sẽ rất vất vả.
Phí gia nhập, áp đặt doanh số
Phí gia nhập thì tùy chỗ.
Doanh số bán bao nhiêu là không bắt buộc nhưng để ý sẽ thấy có một áp lực khi đề ra những mục tiêu chung của nhóm. Thậm chí, ngay cả khi không có một áp lực nào thì bản thân những người tham gia vào mạng lưới đa cấp đều nhận ra nếu hàng bán quá ít thì mức phần trăm hoa hồng ít, ngược lai doanh số càng cao thì hoa hồng càng cao.
Làm sao thuyết phục bán hàng
Lịch sử ra đời của các công ty đa cấp phần nhiều ở Mỹ cũng từ nhiều thập kỷ trước. Hình thức tiếp thị là truyền miệng. Tuy nhiên, hình thức này đi ngược xu thế thời đại, đặc biệt là khi quảng cáo trên truyền hình, internet, mail, và bây giờ là mobile có hiệu quả hơn. Nhưng các công ty bán hàng vẫn trung thành với hình thức cũ. Những người tham gia vào cty bị hạn chế khi quảng cáo trên internet, không được lập trang web trang web thương mại điện tử, tuy nhiên những thời gian gần đây thì nhiều công ty đa cấp có lập mạng internet, một số người tham gia đăng quảng cáo trên các trang thương mại điện tử, rao vặt.
Tuy nhiên, những người tham gia vào công ty đa cấp sớm nhận ra rằng bản thân anh ta, cùng gia đình không thể tiêu thụ đủ số hàng để đặt được những cấp độ về hoa hồng. Họ sẽ mời họ hàng, bạn thân dùng thử. Nhưng đa số sẽ thấy khó khi thay đổi thói quen mua sắm của người tiêu dùng từ mua sắm ở cửa hàng sang mua sắm hàng tháng các mặt hàng của công ty đa cấp. Những người tham gia bán hàng đa cấp sẽ cảm thấy họ kiếm lợi hoa hồng giới thiệu (referral) dễ hơn. Khi đó, họ sẽ tìm mọi cách để mời thêm người mới vào công ty. Và những người đầu tiên là những thành viên trong gia đình vì không gì dễ bằng thuyết phục chính gia đình họ hàng. Tiếp đó, đứng ở kệ sách kinh tế nhà sách Nguyễn Văn Cừ, gửi email hàng loạt, spam các diễn đàn, đăng tuyển dụng liên tục không nghỉ, add vài ngàn Facebook friends... là một số cách thường thấy, tuy nhiên lại dễ bị phản ứng. Nhưng nếu tất cả chỉ lo kiếm "vệ tinh" mà không lo bán hàng thì sao? Không có ai thu được lợi nhuận. Khi đó có 2 giải pháp:
1. Tập trung tuyển những người có tài năng bán hàng
2. Huấn luyện để nhận được hoa hồng từ việc này
Doanh thu và đóng thuế
Nhờ mạng lưới bán hàng rộng, giá sản phẩm cao, nên doanh thu và lợi nhuận cao. Riêng về khoản thuế, đối với tôi, đó là một khoản nghĩ vụ phải nộp chứ không phải khoản bố thí cho xã hội. Hơn nữa, thặng dư tiêu dùng nhỏ hơn thặng dư sản xuất.
Đây có phải là việc kinh doanh riêng của bạn hay không?
Khi bạn tham gia vào chương trình bán hàng đa cấp như vậy, bạn luôn được chỉ dẫn rằng mình đang làm một việc kinh doanh riêng. Theo tôi, đây chỉ mang nghĩa rất hẹp, chỉ là một vụ kinh doanh, chứ thực sự bạn chẳng phải chủ của doanh nghiệp. Bạn làm việc độc lập, nhưng là vì lợi ích của những ông chủ thực sự. Thù lao bạn nhận được không tính bằng lương mà bằng tỉ lệ hoa hồng bán được cũng giống như bất kì một salesman nào khác.
Nếu bạn gọi là kinh doanh riêng, hay cứ gọi bạn là một chủ doanh nghiệp nhỏ. Thì hãy xem:
Đó là một doanh nghiệp nhỏ, thì cũng như những doanh nghiệp nhỏ khác, nó đòi hỏi một khoản đầu tư lớn trước khi tiền thực sự sinh ra: tiền mua hàng, tiền mua công cụ hỗ trợ xây dựng kinh doanh, tiền xăng xe, name cards, brochures, tiền mua sách, băng đĩa để luyện kỹ năng bán hàng... Đây vẫn là một vụ kinh doanh tốt nếu so với những khoản đầu tư doanh nghiệp nhỏ, nhưng cũng có mức độ rủi ro thất bại ngang nhau.
Ngay cả khi bạn thành công, nửa số bạn bè, gia đình, và hầu hết số người mà bạn biết sẽ nghĩ rằng bạn mê muội vì hầu hết họ không hiểu rằng đó là một cơ hội kinh doanh hợp pháp. Trước khi bạn thành công, người ta xa lánh bạn, và khi bạn thành công, người ta nghĩ bạn xa lánh họ.
Robert Kiyosaki, sự thành công, và thái độ
Tôi không có ý định phê phán hay ủng hộ việc bán hàng theo mạng, nhưng tôi không thích thái độ của những người tham gia bán hàng đa cấp. Vồ vập, nói liên hồi về sự vĩ đại của công ty.
Tôi cũng là một fan hâm một tác phẩm Rich Dad Poor Dad, đó cũng là lý do tôi quan tâm đến việc đầu tư các loại tài sản (mà Kiyosaki gọi là tài sản thụ động). Kiyosaki có khuyên nên tham gia vào mô hình bán hàng theo mạng để có kinh nghiệm về thỏa thuận mặc cả, đặc biệt là trong lĩnh vực bất động sản. Tôi có coi phỏng vấn của R. Kiyosaki trên Forbes hồi 2008 và nhận ra rằng Kiyosaki không phải là một người xuất sắc bởi ông, cũng như Donald Trump không dự tính được bong bóng nhà đất hồi 2007. Hai ông này không thật sự rành về tất cả các loại tài sản mà có thể phòng vệ (hedging). Tác phẩm của R. Kiyosaki hướng người đọc muốn phát triển thành ông chủ lớn hoặc nhà đầu tư thực thụ, trong khi việc bán hàng đa cấp cũng chỉ là bán hàng cho người khác. Tôi thích những người bán hàng có cái nhìn cân bằng, nếu việc bán hàng đem thu nhập thì tốt, nhưng đừng ảo tưởng.
Xu hướng, kết luận
Những hình thức bán hàng theo mạng được xây dựng ở Mỹ vào thời điểm rất khác hiện nay. Khi đó, các hộ gia đình có một xe hơi, và thường để vợ ở nhà mà không có phương tiện đi lại, hơn nữa tại thời điểm đó phương tiện quảng cáo không tức thời như hiện nay nên phương thức bán hàng trực tiếp là phù hợp. Mô hình đó đã trở nên lỗi thời, song vẫn còn hoạt động bởi những hấp dẫn về hoa hồng làm mạng lưới này vẫn tiếp tục phát triển.
Những năm gần đây, mạng lưới này du nhập và phát triển ở các nước mới nổi như Ấn Độ, Malaysia, Trung Quốc, và thu nhập của công ty mẹ chủ yếu từ những thị trường này.
Thứ Tư, 16 tháng 12, 2009
Trắc Nghiệm Mức Độ Chấp Nhận Rủi Ro
Bảng câu hỏi trắc nghiệm về mức độ chấp nhận rủi ro hay mức độ chịu rủi ro.
Nên nhớ rằng mức độ chấp nhận rủi ro là một vấn đề mang tính chủ quan riêng của mỗi người vì mỗi người có độ tuổi, yêu cầu về thu nhập, cũng như những mục tiêu tài chính khác nhau...
Về độ tuổi
1. Tuổi của bạn hiện giờ là?
a) 65 hoặc cao hơn.
b) 60 đến 64.
c) 55 đến 59.
d) 50 đến 54.
e) Dưới 50.
2. Khi nào bạn dự định sẽ cần phải rút tiền mặt khỏi danh mục đầu tư của mình?
a) Ít hơn một năm.
b) Trong vòng 1-2 năm.
c) Trong vòng 2-5 năm.
d) Trong vòng 5-10 năm.
e) Ngoài 10 năm.
Những nguồn lực tài chính
3. Những khoản tiết kiệm và đầu tư ngắn hạn hiện tại có thể chi trả những chi phí sinh hoạt trong vòng bao nhiêu tháng trước khi bạn phải rút tiền từ danh mục đầutư của mình?
a) Ít hơn 3 tháng.
b) 3 đến 6 tháng.
c) 6 đến 12 tháng.
d) Hơn 12 tháng.
4. Trong vòng những năm tới, bạn dự tính chuyện gì sẽ xảy ra với thu nhập của mình?
a) Có thể sẽ giảm một cách đáng kể.
b) Có thể sẽ giảm chút ít.
c) Chắc cũng không thay đổi.
d) Có thể tăng chút ít.
e) Có thể tăng đáng kể.
5. Tỉ lệ tiết kiệm trên tổng thu nhập hàng năm mà bạn có thể dành ra trong những năm gần đây?
a) Không
b) 1 đến 5%.
c) 5 đến 10%
d) 10 đến 15%
e) trên 15%
6. Trong những năm tới, bạn dự tính tỉ lệ tiết kiệm của bạn sẽ:
a) Giảm đáng kể.
b) Giảm chút ít.
c) Vẫn giữ nguyên.
d) Tăng chút ít.
e) Tăng đáng kể.
Mức độ kiềm chế cảm xúc về rủi ro
7. Lợi nhuận mong đợi từ danh mục?
a) Tôi không quan tâm danh mục của tôi có theo kịp tốc độ lạm phát hay không; tôi chỉ muốn bảo tồn vốn của mình.
b) Lợi nhuận của tôi phải theo kịp mức lạm phát với mức độ dao dộng nhỏ nhất.
c) Lợi nhuận của tôi phải hơn mức lạm phát một chút, chỉ với mức độ dao động vừa phải.
d) Lợi nhuận của tôi phải vượt xa lạm phát, ngay cả khi sẽ phải có dao động đáng kể.
8. Bạn mô tả tính cách của mình như thế nào?
a) Tôi là một người bi quan. Tôi thường dự trù khả năn xấu nhất có thể xảy ra.
b) Tôi cũng hay lo lắng. Dù bạn có nói gì, thì tôi có thể sẽ vẫn lo lắng.
c) Tôi cẩn thận, nhưng luôn sẵn sàng nghe ý tưởng mới. Hãy thuyết phục tôi.
d) Tôi rất khách quan. Hãy cho tôi thấy mặt thuận lợi, cũng như mặt hạn chế, tôi có thể đưa ra quyết định và trung thành với nó.
e) Tôi là người lạc quan. Mọi thứ sẽ kết thúc tốt đẹp sau cùng.
9. Khi bạn theo dõi các khoản đầu tư theo thời gian, bạn nghĩ bạn sẽ tập trung chú ý vào điều gì?
a) Những khoản đầu tư riêng rẽ đang hoạt động kém.
b) Những khoản đầu tư riêng rẽ đang hoạt động tốt.
c) Những kết quả hiện tại của toàn danh mục.
d) Kết quả thực hiện lâu dài của toàn danh mục.
10. Giả sử bạn có 100 triệu để đầu tư và có 5 danh mục với thang lợi nhuận khác nhau. Bạn sẽ thấy thoái mái nhất với danh mục nào? (với lạm phát không đáng kể 2-3%)
a) Danh mục A, thu nhập cuối năm từ 99 triệu tới 103 triệu.
b) Danh mục A, thu nhập cuối năm từ 98 triệu tới 106 triệu.
c) Danh mục A, thu nhập cuối năm từ 96 triệu tới 110 triệu.
d) Danh mục A, thu nhập cuối năm từ 92 triệu tới 122 triệu.
e) Danh mục A, thu nhập cuối năm từ 84 triệu tới 140 triệu.
11. Nếu giá trị của danh mục đầu tư của bạn giảm 20% trong một năm, bạn sẽ làm gì?
a) Loại bỏ ngay người tư vấn đầu tư của mình.
b) Chuyển tiền sang những khoản đầu tư thận trọng hơn để giảm khả năng tiếp tục lỗ trong tương lai.
c) Xem xét lại tình hình, và nếu thấy nó như có vẻ tiếp tục giảm, thì chuyển một phần danh mục đầu tư sang các khoản đầu thận trọng hơn.
d) Tham vấn với người tư vấn đầu tư của mình để chắc chắn rằng việc phân bổ tài sản của mình là đúng, và tiếp tục chống chọi vượt qua.
e) Suy nghĩ nên đầu tư thêm vì giá đang quá rẻ.
12. Những loại rủi ro hay sự kiện nào tệ nhất bạn nghĩ sẽ xảy ra?
a) Mất hết hoặc còn rất ít khoản đầu tư ban đầu sau một năm.
b) Tỉ lệ lạm phát sẽ vượt mức lợi nhuận thu được trong dài hạn, và nó làm giảm giá trị của đồng tiền mình nắm giữ.
c) Tình trạng hoạt động của danh mục không đủ đáp ứng những mục tiêu của mình.
d) Tình trạng hoạt động của danh mục sau cùng nhỏ hơn benchmark của thị trường.
e) Những cơ hội đầu tư mang lại lợi nhuận cao không được chớp lấy (dù việc này cũng kéo theo nhiều rủi ro hơn)
Cách tính điểm:
Scoring a = 1, b = 2, c = 3, d = 4, e = 5
Để tính thời hạn đầu tư time horizon: cộng kết quả từ câu 1, câu 2.
Để định ra phong cách đầu tư: cộng từ câu 3 - câu 12.
Đối chiếu kết quả: xin bấm vào hình sau [kết quả]
Nên nhớ rằng mức độ chấp nhận rủi ro là một vấn đề mang tính chủ quan riêng của mỗi người vì mỗi người có độ tuổi, yêu cầu về thu nhập, cũng như những mục tiêu tài chính khác nhau...
Về độ tuổi
1. Tuổi của bạn hiện giờ là?
a) 65 hoặc cao hơn.
b) 60 đến 64.
c) 55 đến 59.
d) 50 đến 54.
e) Dưới 50.
2. Khi nào bạn dự định sẽ cần phải rút tiền mặt khỏi danh mục đầu tư của mình?
a) Ít hơn một năm.
b) Trong vòng 1-2 năm.
c) Trong vòng 2-5 năm.
d) Trong vòng 5-10 năm.
e) Ngoài 10 năm.
Những nguồn lực tài chính
3. Những khoản tiết kiệm và đầu tư ngắn hạn hiện tại có thể chi trả những chi phí sinh hoạt trong vòng bao nhiêu tháng trước khi bạn phải rút tiền từ danh mục đầutư của mình?
a) Ít hơn 3 tháng.
b) 3 đến 6 tháng.
c) 6 đến 12 tháng.
d) Hơn 12 tháng.
4. Trong vòng những năm tới, bạn dự tính chuyện gì sẽ xảy ra với thu nhập của mình?
a) Có thể sẽ giảm một cách đáng kể.
b) Có thể sẽ giảm chút ít.
c) Chắc cũng không thay đổi.
d) Có thể tăng chút ít.
e) Có thể tăng đáng kể.
5. Tỉ lệ tiết kiệm trên tổng thu nhập hàng năm mà bạn có thể dành ra trong những năm gần đây?
a) Không
b) 1 đến 5%.
c) 5 đến 10%
d) 10 đến 15%
e) trên 15%
6. Trong những năm tới, bạn dự tính tỉ lệ tiết kiệm của bạn sẽ:
a) Giảm đáng kể.
b) Giảm chút ít.
c) Vẫn giữ nguyên.
d) Tăng chút ít.
e) Tăng đáng kể.
Mức độ kiềm chế cảm xúc về rủi ro
7. Lợi nhuận mong đợi từ danh mục?
a) Tôi không quan tâm danh mục của tôi có theo kịp tốc độ lạm phát hay không; tôi chỉ muốn bảo tồn vốn của mình.
b) Lợi nhuận của tôi phải theo kịp mức lạm phát với mức độ dao dộng nhỏ nhất.
c) Lợi nhuận của tôi phải hơn mức lạm phát một chút, chỉ với mức độ dao động vừa phải.
d) Lợi nhuận của tôi phải vượt xa lạm phát, ngay cả khi sẽ phải có dao động đáng kể.
8. Bạn mô tả tính cách của mình như thế nào?
a) Tôi là một người bi quan. Tôi thường dự trù khả năn xấu nhất có thể xảy ra.
b) Tôi cũng hay lo lắng. Dù bạn có nói gì, thì tôi có thể sẽ vẫn lo lắng.
c) Tôi cẩn thận, nhưng luôn sẵn sàng nghe ý tưởng mới. Hãy thuyết phục tôi.
d) Tôi rất khách quan. Hãy cho tôi thấy mặt thuận lợi, cũng như mặt hạn chế, tôi có thể đưa ra quyết định và trung thành với nó.
e) Tôi là người lạc quan. Mọi thứ sẽ kết thúc tốt đẹp sau cùng.
9. Khi bạn theo dõi các khoản đầu tư theo thời gian, bạn nghĩ bạn sẽ tập trung chú ý vào điều gì?
a) Những khoản đầu tư riêng rẽ đang hoạt động kém.
b) Những khoản đầu tư riêng rẽ đang hoạt động tốt.
c) Những kết quả hiện tại của toàn danh mục.
d) Kết quả thực hiện lâu dài của toàn danh mục.
10. Giả sử bạn có 100 triệu để đầu tư và có 5 danh mục với thang lợi nhuận khác nhau. Bạn sẽ thấy thoái mái nhất với danh mục nào? (với lạm phát không đáng kể 2-3%)
a) Danh mục A, thu nhập cuối năm từ 99 triệu tới 103 triệu.
b) Danh mục A, thu nhập cuối năm từ 98 triệu tới 106 triệu.
c) Danh mục A, thu nhập cuối năm từ 96 triệu tới 110 triệu.
d) Danh mục A, thu nhập cuối năm từ 92 triệu tới 122 triệu.
e) Danh mục A, thu nhập cuối năm từ 84 triệu tới 140 triệu.
11. Nếu giá trị của danh mục đầu tư của bạn giảm 20% trong một năm, bạn sẽ làm gì?
a) Loại bỏ ngay người tư vấn đầu tư của mình.
b) Chuyển tiền sang những khoản đầu tư thận trọng hơn để giảm khả năng tiếp tục lỗ trong tương lai.
c) Xem xét lại tình hình, và nếu thấy nó như có vẻ tiếp tục giảm, thì chuyển một phần danh mục đầu tư sang các khoản đầu thận trọng hơn.
d) Tham vấn với người tư vấn đầu tư của mình để chắc chắn rằng việc phân bổ tài sản của mình là đúng, và tiếp tục chống chọi vượt qua.
e) Suy nghĩ nên đầu tư thêm vì giá đang quá rẻ.
12. Những loại rủi ro hay sự kiện nào tệ nhất bạn nghĩ sẽ xảy ra?
a) Mất hết hoặc còn rất ít khoản đầu tư ban đầu sau một năm.
b) Tỉ lệ lạm phát sẽ vượt mức lợi nhuận thu được trong dài hạn, và nó làm giảm giá trị của đồng tiền mình nắm giữ.
c) Tình trạng hoạt động của danh mục không đủ đáp ứng những mục tiêu của mình.
d) Tình trạng hoạt động của danh mục sau cùng nhỏ hơn benchmark của thị trường.
e) Những cơ hội đầu tư mang lại lợi nhuận cao không được chớp lấy (dù việc này cũng kéo theo nhiều rủi ro hơn)
Cách tính điểm:
Scoring a = 1, b = 2, c = 3, d = 4, e = 5
Để tính thời hạn đầu tư time horizon: cộng kết quả từ câu 1, câu 2.
Để định ra phong cách đầu tư: cộng từ câu 3 - câu 12.
Đối chiếu kết quả: xin bấm vào hình sau [kết quả]
Thứ Hai, 14 tháng 12, 2009
Kiềm Chế Cảm Xúc
Hãy nhìn tiêu đề bài báo bên dưới.
Abu Dhabi sẽ cấp cho Dubai $10 billion để giải quyết nợ nần. Và tin này làm cho thị trường các nước châu Á hồi phục. Các chỉ số như Nikkei 225, Hang Seng, Taiwan's Taiex hay Sensex đều có những sắc xanh.
Nhưng thử hỏi chuyện của Dubai thì có liên hệ gì tới VN-Index, Kospi hay Shanghai Composite?
Nếu bạn một chương trình thời sự buổi tối trên TV, bạn không cần hiểu nội dung (ví dụ, bạn coi kênh nước ngoài), bạn nhìn vào headline ghi chỉ số index các thị trường quốc tế, chạy dưới biên tập viên. Nếu bạn thấy toàn sắc đỏ, thì ngày mai VN-Index khó mà xanh được (Tôi có test vài lần, nhưng có lẽ chưa đủ empirical evidence).
Vấn đề ở đây tôi muốn nói tới là vấn đề tâm lý. Tôi nghĩ rằng những yếu tố cơ bản sẽ cần thời gian để thể hiện trên thị trường, và nó đại diện cho xu thế dài hạn. Còn thị trường cổ phiếu hàng ngày do tác động tâm lý là chính. Những nhà đầu tư không kiềm chế được cảm xúc rất dễ mắc phải những cái bẫy như bull trap hay bear trap. Chuyện gì xảy ra khi những yếu tố vĩ mô ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số Index còn chưa rõ ràng mà ta lại có những tin tốt hay tin xấu ở mãi tít Trung Đông hay Hy Lạp?
Thu thập biên tập được một vài ý về kiềm chế cảm xúc khi giao dịch đầu tư chứng khoán:
1) Chỉ giao dịch với số tiền mình cho phép thất bại. Đừng mua bán vớt tất cả so tiền bạn cất công kiếm được. Ngay cả những quản lý quỹ cũng chừa tiền mặt để tiện xoay chuyển thì tại sao bạn đặt cược tất cả số tiền của mình?
2) Có một kế hoạch tốt phác thảo lý do tại sao bạn tiến hành giao dịch và trong trường hợp nào thì bạn thoát vốn, rút lui. Hãy làm theo nguyên tắc của bạn.
3) Luôn đặt stop loss khi tiến hành giao dịch, và không dịch chuyển mức stop loss này xuống.
4) Luôn dự kiến rằng việc giao dịch sẽ không theo đúng ý mình trong 50% trường hợp. Nghe có vẻ như cá cược 50-50, nhưng ý nghĩa ở đây là nếu có lỗ thì đó cũng nằm trong dự toán của bạn.
5) Không chủ quan tự cho rằng mình luôn đúng. Bạn có thể có lý do đúng khi tiến hành giao dịch, nhưng thị trường vẫn có thể lên xuống không vừa ý bạn.
6) Đừng hy vọng mọi giao dịch đều đem lại lợi nhuận. Bạn có thể lỗi ở giao dịch này, thắng ở giao dịch khác. Quan trọng là mức cân bằng cuối cùng.
7) Nhận ra rằng 90% số người bắt đầu chơi sẽ mất tiền. Đó là cái giá bạn trả đề học ở bước đầu.
8) Thực hành các kỹ thuật về quản lý tiền (ví dụ, không chấp nhận rủi ro hơn 5% số vốn ở trong mỗi trường hợp)
9) Phần lớn những người giao dịch chứng khoán thành công cũng trắng tay một hay vài lần. Vì thế, cứ coi như là ... tiền trôi (!).
Abu Dhabi sẽ cấp cho Dubai $10 billion để giải quyết nợ nần. Và tin này làm cho thị trường các nước châu Á hồi phục. Các chỉ số như Nikkei 225, Hang Seng, Taiwan's Taiex hay Sensex đều có những sắc xanh.
Nhưng thử hỏi chuyện của Dubai thì có liên hệ gì tới VN-Index, Kospi hay Shanghai Composite?
Nếu bạn một chương trình thời sự buổi tối trên TV, bạn không cần hiểu nội dung (ví dụ, bạn coi kênh nước ngoài), bạn nhìn vào headline ghi chỉ số index các thị trường quốc tế, chạy dưới biên tập viên. Nếu bạn thấy toàn sắc đỏ, thì ngày mai VN-Index khó mà xanh được (Tôi có test vài lần, nhưng có lẽ chưa đủ empirical evidence).
Vấn đề ở đây tôi muốn nói tới là vấn đề tâm lý. Tôi nghĩ rằng những yếu tố cơ bản sẽ cần thời gian để thể hiện trên thị trường, và nó đại diện cho xu thế dài hạn. Còn thị trường cổ phiếu hàng ngày do tác động tâm lý là chính. Những nhà đầu tư không kiềm chế được cảm xúc rất dễ mắc phải những cái bẫy như bull trap hay bear trap. Chuyện gì xảy ra khi những yếu tố vĩ mô ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số Index còn chưa rõ ràng mà ta lại có những tin tốt hay tin xấu ở mãi tít Trung Đông hay Hy Lạp?
Thu thập biên tập được một vài ý về kiềm chế cảm xúc khi giao dịch đầu tư chứng khoán:
1) Chỉ giao dịch với số tiền mình cho phép thất bại. Đừng mua bán vớt tất cả so tiền bạn cất công kiếm được. Ngay cả những quản lý quỹ cũng chừa tiền mặt để tiện xoay chuyển thì tại sao bạn đặt cược tất cả số tiền của mình?
2) Có một kế hoạch tốt phác thảo lý do tại sao bạn tiến hành giao dịch và trong trường hợp nào thì bạn thoát vốn, rút lui. Hãy làm theo nguyên tắc của bạn.
3) Luôn đặt stop loss khi tiến hành giao dịch, và không dịch chuyển mức stop loss này xuống.
4) Luôn dự kiến rằng việc giao dịch sẽ không theo đúng ý mình trong 50% trường hợp. Nghe có vẻ như cá cược 50-50, nhưng ý nghĩa ở đây là nếu có lỗ thì đó cũng nằm trong dự toán của bạn.
5) Không chủ quan tự cho rằng mình luôn đúng. Bạn có thể có lý do đúng khi tiến hành giao dịch, nhưng thị trường vẫn có thể lên xuống không vừa ý bạn.
6) Đừng hy vọng mọi giao dịch đều đem lại lợi nhuận. Bạn có thể lỗi ở giao dịch này, thắng ở giao dịch khác. Quan trọng là mức cân bằng cuối cùng.
7) Nhận ra rằng 90% số người bắt đầu chơi sẽ mất tiền. Đó là cái giá bạn trả đề học ở bước đầu.
8) Thực hành các kỹ thuật về quản lý tiền (ví dụ, không chấp nhận rủi ro hơn 5% số vốn ở trong mỗi trường hợp)
9) Phần lớn những người giao dịch chứng khoán thành công cũng trắng tay một hay vài lần. Vì thế, cứ coi như là ... tiền trôi (!).
Thứ Sáu, 20 tháng 11, 2009
Người Việt Nam Chỉ Thích Đánh Bạc
Trong một buổi trò chuyện riêng, một người không liên quan đến lĩnh vực tài chính đặt câu hỏi "Chứng khoán có phải đánh bạc không?", một researcher của XYZ, một công ty môi giới chứng khoán, không ngập ngừng trả lời "Phải."
Khi đó tôi nghĩ ngay đến tính ham cờ bạc của người Việt Nam.
Trước đây tôi có viết một bài viết tiêu đề là Đánh Bạc Và Tư Cách để nói chuyện các tiến sỹ, giáo sư ở Học Viện Tài Chính bị bắt trên xới bạc. Tuy nhiên phát hiện, nhiều người tìm đến đọc thông qua Google Search với các từ khóa như "hoc cach danh bac", "cach danh bac bip".
Có lẽ tính máu me cờ bạc đã ăn vào máu, hoặc là sản phẩm kế thửa của cha ông. Việt Nam chìm trong trong chế độ phong kiến quá lâu. Đồng thời giáo dục hầu như không giúp người ta nhận thức về vấn đề đánh bạc này. Tôi đọc tất cả các trang web tin tức liên quan đến tài chính, kinh doanh, kinh tế đều không có một mục nào nói về tài chính cá nhân. Chỉ duy nhất một trang web dành cho phụ nữ, có một mục nhỏ về các mẹo quản lý chi tiêu.
Việc giáo dục những kiến thức căn bản về tài chính cá nhân ở Việt Nam là hoàn toàn không có. Thậm chi ngay cả những người làm tiến sỹ cũng mù về tài chính cá nhân, nói chi là là cao học hay đại học. Còn những người dân thì chỉ biết đỏ đen. Miền Bắc thì đánh chắn, tá lả. Miền Nam thì tiến lên, bài cào. Đi đâu cũng nghe binh, xập xám, nghe người ta thảo luận về các phím gian lận. Các xếp trong các doanh nghiệp nhà nước thì cá độ bóng đá. Người miệt vườn sông nước như An Giang thì mê đá gà. Ra ngoài đường thì thấy bàu cua tôm cá, lên mạng thì thấy skybets, livescore, asia bet, soccer bet...Tôi sử dụng một công cụ thông kê của Google thì có rất nhiều người search các từ khóa như: đánh bạc, cách đánh bạc, mẹo đánh bạc, bí quyết đánh bạc, thủ thuật đánh bạc, nghề đánh bạc, dạy đánh bạc, dạy đánh bạc bịp, nghệ thuật đánh bạc, đánh bạc online, ...
Tôi mở một tài khoản giao dịch tại Saigon Securities Inc, thì câu đầu tiên mà nhân viên hỏi tôi là "Anh H. đã chơi chứng khoán bao giờ chưa?". Một câu hỏi rất bình thường thôi, nhưng hàm ý trong đó là người ta coi việc bỏ đồng tiền đi mua cổ phiếu cũng giống như người ta đi chơi bowling, hay mấy đứa con nít chơi thú nhún. Ở Việt Nam,người không phân biệt được giữa đầu tư (investing) và thương mại (trading). Hầu như tất cả đều cho rằng mình là nhà đầu tư (investor), nhưng thực sự họ là nhà kinh doanh buôn bán (trader).
Tôi lấy một ví dụ thế này: các ngân hàng đầu tư như Goldman Sachs hay Barclays kiếm được lợi nhuận trên thị trường futures, options hay swap. Bạn sẽ nghĩ rằng họ có được những khoản lợi nhuận lớn đó bằng những thương vụ lớn với mức chênh lệch giá cao. Sai. Các giao dịch của họ có mức bid/ask (chào mua - chào bán) thấp, nhưng họ làm với số lượng rất lớn. Vậy thì, đối với những người buôn cổ phiếu (stock traders) như ở Việt Nam, thường sẽ ủng hộ phân tích kỹ thuật, sẽ kiếm được tiền bằng cách thực hiện nhiều giao dịch. Chứ nếu không họ sẽ đơn thuần trở thành người đánh bạc. Tôi có dự một vài conference, workshop của một số traders nước ngoài. Quyết định mua bán cổ phiếu của họ chỉ đơn thuần dựa trên phân tích biểu đồ. Nhưng tôi nhận ra rằng họ giao dịch thường xuyên và luôn kiểm soát việc giao dịch của mình. Trong mỗi giao dịch đơn lẻ, họ có thể không lời nhiều, hoặc lỗ, nhưng tổng hợp lại thì họ thu được lợi nhuận.
Tuy nhiên một điều không ổn là hầu như những nhà đầu tư cá nhân ở Việt Nam thì không rành phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật thì mù tịt, còn kiến thức cơ bản về tài chính cá nhân thì không có. Ví dụ trong đợt giá vàng lên vửa rồi, nhiều người vay tiền ngân hàng mua vàng đánh lên, và thua lỗi vì không đoán đúng giá vàng lên xuống. Những người như vậy không hiếm. Tôi rút ra rằng họ không có kiến thức, không có kinh nghiệm, tiền cũng không có nhiều, họ sẽ không thể thành công được.
Việc đánh bạc ở Việt Nam là rất nguy hại do thiếu kiến thức tài chính cá nhân cơ bản. Ở nước ngoài, thuế doanh nghiệp thấp, thuế thu nhập cá nhân cao, ở Việt Nam thì ngược lại, thuế doanh nghiệp cao, còn thuế thu nhập cá nhân gần như không có. (Bạn để ý là sau khi gia nhập WTO, Việt Nam phải giảm thuế doanh nghiệp từ 28% xuống 25% và bắt đầu thu thuế thu nhập cá nhân.) Không rõ đây là nguyên nhân hay hệ quả, nhưng thu nhập của người dân Việt Nam quá thấp. Không thể phủ nhận rằng thời kỳ bao cấp đã làm cuộc sống người dân cơ cực. Và thế hệ sau đó vẫn còn chịu ảnh hưởng. Với thu nhập thấp như vậy họ luôn có động lực để đánh bạc. Nếu nhu cầu cải thiện thu nhập của họ quá lớn, thì những tác động về pháp luật sẽ không kiểm soát nổi.
Nói tóm lại, việc đánh bạc sẽ chịu ảnh hưởng bởi 3 nhân tố:
+ động lực đánh bạc
+ các biện pháp hạn chế đánh bạc
+ kiến thức, tư duy nhận thức về chuyện đánh bạc
Theo tôi thì ở Việt Nam, động lực quá lớn, còn tư duy nhận thức và tính nghiêm minh của pháp luật thì quá thấp nên một giải pháp toàn diện sẽ phải giải tất cả các yếu tố đó: kinh tế phát triển kèm theo nâng cao chất lượng cuộc sống người dân (tôi dùng chữ chất lượng cuộc sống vì lương cao mà giá cả lạm phát tăng thì cũng có thay đổi cả), giáo dục kiến thức tài chính ngay từ lứa tuổi nhỏ (tôi luôn ủng hộ việc dạy những kiến thức về tài khoản ngân hàng, thẻ tín dụng, bảo hiểm nhân thọ, cách quản lý chi tiêu... trong trường học thay vì học những thứ như tính lim, tính tích phân, hay đọc các chỉ số ghi trên các transistor trên bo mạch...), quản lý chặt các hoạt động đánh bạc cá độ.
Khi đó tôi nghĩ ngay đến tính ham cờ bạc của người Việt Nam.
Trước đây tôi có viết một bài viết tiêu đề là Đánh Bạc Và Tư Cách để nói chuyện các tiến sỹ, giáo sư ở Học Viện Tài Chính bị bắt trên xới bạc. Tuy nhiên phát hiện, nhiều người tìm đến đọc thông qua Google Search với các từ khóa như "hoc cach danh bac", "cach danh bac bip".
Có lẽ tính máu me cờ bạc đã ăn vào máu, hoặc là sản phẩm kế thửa của cha ông. Việt Nam chìm trong trong chế độ phong kiến quá lâu. Đồng thời giáo dục hầu như không giúp người ta nhận thức về vấn đề đánh bạc này. Tôi đọc tất cả các trang web tin tức liên quan đến tài chính, kinh doanh, kinh tế đều không có một mục nào nói về tài chính cá nhân. Chỉ duy nhất một trang web dành cho phụ nữ, có một mục nhỏ về các mẹo quản lý chi tiêu.
Việc giáo dục những kiến thức căn bản về tài chính cá nhân ở Việt Nam là hoàn toàn không có. Thậm chi ngay cả những người làm tiến sỹ cũng mù về tài chính cá nhân, nói chi là là cao học hay đại học. Còn những người dân thì chỉ biết đỏ đen. Miền Bắc thì đánh chắn, tá lả. Miền Nam thì tiến lên, bài cào. Đi đâu cũng nghe binh, xập xám, nghe người ta thảo luận về các phím gian lận. Các xếp trong các doanh nghiệp nhà nước thì cá độ bóng đá. Người miệt vườn sông nước như An Giang thì mê đá gà. Ra ngoài đường thì thấy bàu cua tôm cá, lên mạng thì thấy skybets, livescore, asia bet, soccer bet...Tôi sử dụng một công cụ thông kê của Google thì có rất nhiều người search các từ khóa như: đánh bạc, cách đánh bạc, mẹo đánh bạc, bí quyết đánh bạc, thủ thuật đánh bạc, nghề đánh bạc, dạy đánh bạc, dạy đánh bạc bịp, nghệ thuật đánh bạc, đánh bạc online, ...
Tôi mở một tài khoản giao dịch tại Saigon Securities Inc, thì câu đầu tiên mà nhân viên hỏi tôi là "Anh H. đã chơi chứng khoán bao giờ chưa?". Một câu hỏi rất bình thường thôi, nhưng hàm ý trong đó là người ta coi việc bỏ đồng tiền đi mua cổ phiếu cũng giống như người ta đi chơi bowling, hay mấy đứa con nít chơi thú nhún. Ở Việt Nam,người không phân biệt được giữa đầu tư (investing) và thương mại (trading). Hầu như tất cả đều cho rằng mình là nhà đầu tư (investor), nhưng thực sự họ là nhà kinh doanh buôn bán (trader).
Tôi lấy một ví dụ thế này: các ngân hàng đầu tư như Goldman Sachs hay Barclays kiếm được lợi nhuận trên thị trường futures, options hay swap. Bạn sẽ nghĩ rằng họ có được những khoản lợi nhuận lớn đó bằng những thương vụ lớn với mức chênh lệch giá cao. Sai. Các giao dịch của họ có mức bid/ask (chào mua - chào bán) thấp, nhưng họ làm với số lượng rất lớn. Vậy thì, đối với những người buôn cổ phiếu (stock traders) như ở Việt Nam, thường sẽ ủng hộ phân tích kỹ thuật, sẽ kiếm được tiền bằng cách thực hiện nhiều giao dịch. Chứ nếu không họ sẽ đơn thuần trở thành người đánh bạc. Tôi có dự một vài conference, workshop của một số traders nước ngoài. Quyết định mua bán cổ phiếu của họ chỉ đơn thuần dựa trên phân tích biểu đồ. Nhưng tôi nhận ra rằng họ giao dịch thường xuyên và luôn kiểm soát việc giao dịch của mình. Trong mỗi giao dịch đơn lẻ, họ có thể không lời nhiều, hoặc lỗ, nhưng tổng hợp lại thì họ thu được lợi nhuận.
Tuy nhiên một điều không ổn là hầu như những nhà đầu tư cá nhân ở Việt Nam thì không rành phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật thì mù tịt, còn kiến thức cơ bản về tài chính cá nhân thì không có. Ví dụ trong đợt giá vàng lên vửa rồi, nhiều người vay tiền ngân hàng mua vàng đánh lên, và thua lỗi vì không đoán đúng giá vàng lên xuống. Những người như vậy không hiếm. Tôi rút ra rằng họ không có kiến thức, không có kinh nghiệm, tiền cũng không có nhiều, họ sẽ không thể thành công được.
Việc đánh bạc ở Việt Nam là rất nguy hại do thiếu kiến thức tài chính cá nhân cơ bản. Ở nước ngoài, thuế doanh nghiệp thấp, thuế thu nhập cá nhân cao, ở Việt Nam thì ngược lại, thuế doanh nghiệp cao, còn thuế thu nhập cá nhân gần như không có. (Bạn để ý là sau khi gia nhập WTO, Việt Nam phải giảm thuế doanh nghiệp từ 28% xuống 25% và bắt đầu thu thuế thu nhập cá nhân.) Không rõ đây là nguyên nhân hay hệ quả, nhưng thu nhập của người dân Việt Nam quá thấp. Không thể phủ nhận rằng thời kỳ bao cấp đã làm cuộc sống người dân cơ cực. Và thế hệ sau đó vẫn còn chịu ảnh hưởng. Với thu nhập thấp như vậy họ luôn có động lực để đánh bạc. Nếu nhu cầu cải thiện thu nhập của họ quá lớn, thì những tác động về pháp luật sẽ không kiểm soát nổi.
Nói tóm lại, việc đánh bạc sẽ chịu ảnh hưởng bởi 3 nhân tố:
+ động lực đánh bạc
+ các biện pháp hạn chế đánh bạc
+ kiến thức, tư duy nhận thức về chuyện đánh bạc
Theo tôi thì ở Việt Nam, động lực quá lớn, còn tư duy nhận thức và tính nghiêm minh của pháp luật thì quá thấp nên một giải pháp toàn diện sẽ phải giải tất cả các yếu tố đó: kinh tế phát triển kèm theo nâng cao chất lượng cuộc sống người dân (tôi dùng chữ chất lượng cuộc sống vì lương cao mà giá cả lạm phát tăng thì cũng có thay đổi cả), giáo dục kiến thức tài chính ngay từ lứa tuổi nhỏ (tôi luôn ủng hộ việc dạy những kiến thức về tài khoản ngân hàng, thẻ tín dụng, bảo hiểm nhân thọ, cách quản lý chi tiêu... trong trường học thay vì học những thứ như tính lim, tính tích phân, hay đọc các chỉ số ghi trên các transistor trên bo mạch...), quản lý chặt các hoạt động đánh bạc cá độ.
Thứ Hai, 16 tháng 11, 2009
Tiết Kiệm Mua Nhà
Mua nhà là niềm ao ước của của rất nhiều người đặc biệt là khi họ không được thừa hưởng gia tài từ người thân hay có thu nhập cao. Ở Việt Nam, đó lại là nỗi trăn trở vì giá nhà quá cao.
Một ngân sách thu chi hàng tháng hoàn hảo sẽ là:
- Nhà cửa: không quá 33%, lý tưởng là 25%
- Đi lại: không quá 10%
- Nợ: không quá 10%
- Tiết kiệm: tối thiểu 40%
Tuy nhiên, ở Việt Nam có lẽ là xa vời vì nhà giá đội quá cao, trong khi lương quá thấp. Theo một báo cáo (Ngành bất động sản Việt Nam 2009 – 2010) thì ở Việt Nam phải bỏ tiết kiệm mua nhà tới 80% thu nhập. Điều này quả không ổn. Vậy làm sao để có thể tiết kiệm mua nhà?
Có một số vấn đề thế này: Những người mua nhà lần đầu, đặc biệt là các vợ chồng trẻ thường đỏi hỏi quá cao. Vợ chồng có thu nhập khá một chút lại đòi mua những căn hộ cao cấp thường là trên 1 tỷ. Nhưng điều này tạo gánh nặng quá lớn, vì gần hết thu nhập sẽ dành cho việc này. Họ sẽ hoàn toàn không có tiền tiết kiệm để đầu tư, thậm chí họ không có một quỹ dự phòng cho bản thân. Chiến lược ở đây là mua căn nhà vừa tầm, được vài năm bán lại để lên kế hoạch mua căn nhà thứ hai. Họ nên chọn những căn họ chung cư vừa tầm, có thể xa trung tâm thành phố chút cũng được.
Còn nếu thu nhập của bạn quá thấp hoặc bạn thực sự muốn như căn hộ đắt tiền ở Nam Sài Gòn, hay có khu đô thị đang nóng ở Hà Nội thì buộc phải giải quyết vấn đề đầu tiên là thu nhập. Bạn phải nỗ lực để nâng lương, đồng thời phải có những thu nhập thụ động khác (cho thuê, hay đầu tư...) để phụ trợ vào.
Nói chung, dù bạn ở mức thu nhập nào, điều khi bạn mua nhà đó là tiết kiệm. Bạn sẽ tiết kiệm để có được khoản tiền cần thiết (thường ở Việt Nam là 30% giá trị căn nhà cần mua) để có thể vay tiền ngân hàng và thế chấp bằng căn nhà sẽ mua. Và khi mua rồi thì bạn tiết kiệm để chi trả lãi ngân hàng hàng tháng. Dưới đây là những khuyên hữu ích khi tiết kiệm mua nhà:
- Xác định mục tiêu lâu dài: bạn cần tiết kiệm bao nhiêu tiền để mua nhà.
- Mở một tài khoản tiết kiệm (có lời hàng tháng) để mua nhà. Chỉ bỏ tiền vào, và không được phép rút ra. Loại bỏ những dịch vụ có tính phí kèm theo như nhắn tin số dư qua điện thoại.
- Quy định ra một lượng tiền nhất định hàng tháng 5, 10, hay 20% thu nhập tùy thuộc vào khả năng và bỏ vào tài khoản. Khi nhận được tiền hàng tháng bỏ ngay vào tài khoản.
- Nếu có phần thưởng, miễn thuế, hay có khoản lợi nhuận nào, bỏ vào tài khoản. Nếu là phần thưởng, yêu cầu chuyển sang tiền mặt.
- Nếu có thể, ở chung nhà với cha mẹ khi đang tiết kiệm.
- Chỉ mua sắm thực phẩm, quần áo, đồ dùng khi thực sự cần thiết. Trước khi mua, liệt kê thành danh sách, và chi mua những cái trong danh sách. Mua nhiều rau, hạn chế thịt cũng tiết kiệm được nhiều.
- Tạm thời hạn chế hoặc tạm thời ngưng những dịch vụ không cần thiết: các phí tin nhắn thông báo, GPRS, voicemail, báo chí. Dẹp bỏ thẻ tín dụng. Tự mình bấm móng tay, hay gội đầu. Chạy bộ quanh khu nhà thay vì tới phòng tập.
- Giảm nhu cầu giải trí bên ngoài, du lịch, tiệc tùng, hay đi ăn tiệm. Quên đi những thứ như khoai tây chiên, gà chiên, bánh pizza. Thay vào đó ở nhà, thuê đĩa video và mời bạn bè tới chơi.
- Cho bạn bè và gia đình biết là mình đang tiết kiệm mua nhà. Phần lớn họ sẽ hiểu bãn sẽ ít có quà cáp khi đang tiết kiệm.
- Nên nhớ tích tiểu thành đại. Tiền lẻ cũng để dành, hàng tháng có thể bỏ vào tài khoản.
- Bán đi những thứ đồ đạc mà tốn nhiều chi phí hàng tháng. Bán xe tốn xăng, hay tốn phí bao dưỡng hàng tháng.
- Kiếm công việc bán thời gian, ngay cả khi công việc không đều đặn.
- Tìm kiếm hỗ trợ của nhà nước, địa phương về nhà ở.
Nên nhớ có một khoảng chênh lệch rất lớn giữa những cái mình cần và cái mình muốn nên hãy loại bỏ những thứ mình không cần, và chỉ bám theo những cái cần mà thôi. Khi đó bạn mới có thể nhanh tiết kiệm mua nhà.
Một ngân sách thu chi hàng tháng hoàn hảo sẽ là:
- Nhà cửa: không quá 33%, lý tưởng là 25%
- Đi lại: không quá 10%
- Nợ: không quá 10%
- Tiết kiệm: tối thiểu 40%
Tuy nhiên, ở Việt Nam có lẽ là xa vời vì nhà giá đội quá cao, trong khi lương quá thấp. Theo một báo cáo (Ngành bất động sản Việt Nam 2009 – 2010) thì ở Việt Nam phải bỏ tiết kiệm mua nhà tới 80% thu nhập. Điều này quả không ổn. Vậy làm sao để có thể tiết kiệm mua nhà?
Có một số vấn đề thế này: Những người mua nhà lần đầu, đặc biệt là các vợ chồng trẻ thường đỏi hỏi quá cao. Vợ chồng có thu nhập khá một chút lại đòi mua những căn hộ cao cấp thường là trên 1 tỷ. Nhưng điều này tạo gánh nặng quá lớn, vì gần hết thu nhập sẽ dành cho việc này. Họ sẽ hoàn toàn không có tiền tiết kiệm để đầu tư, thậm chí họ không có một quỹ dự phòng cho bản thân. Chiến lược ở đây là mua căn nhà vừa tầm, được vài năm bán lại để lên kế hoạch mua căn nhà thứ hai. Họ nên chọn những căn họ chung cư vừa tầm, có thể xa trung tâm thành phố chút cũng được.
Còn nếu thu nhập của bạn quá thấp hoặc bạn thực sự muốn như căn hộ đắt tiền ở Nam Sài Gòn, hay có khu đô thị đang nóng ở Hà Nội thì buộc phải giải quyết vấn đề đầu tiên là thu nhập. Bạn phải nỗ lực để nâng lương, đồng thời phải có những thu nhập thụ động khác (cho thuê, hay đầu tư...) để phụ trợ vào.
Nói chung, dù bạn ở mức thu nhập nào, điều khi bạn mua nhà đó là tiết kiệm. Bạn sẽ tiết kiệm để có được khoản tiền cần thiết (thường ở Việt Nam là 30% giá trị căn nhà cần mua) để có thể vay tiền ngân hàng và thế chấp bằng căn nhà sẽ mua. Và khi mua rồi thì bạn tiết kiệm để chi trả lãi ngân hàng hàng tháng. Dưới đây là những khuyên hữu ích khi tiết kiệm mua nhà:
- Xác định mục tiêu lâu dài: bạn cần tiết kiệm bao nhiêu tiền để mua nhà.
- Mở một tài khoản tiết kiệm (có lời hàng tháng) để mua nhà. Chỉ bỏ tiền vào, và không được phép rút ra. Loại bỏ những dịch vụ có tính phí kèm theo như nhắn tin số dư qua điện thoại.
- Quy định ra một lượng tiền nhất định hàng tháng 5, 10, hay 20% thu nhập tùy thuộc vào khả năng và bỏ vào tài khoản. Khi nhận được tiền hàng tháng bỏ ngay vào tài khoản.
- Nếu có phần thưởng, miễn thuế, hay có khoản lợi nhuận nào, bỏ vào tài khoản. Nếu là phần thưởng, yêu cầu chuyển sang tiền mặt.
- Nếu có thể, ở chung nhà với cha mẹ khi đang tiết kiệm.
- Chỉ mua sắm thực phẩm, quần áo, đồ dùng khi thực sự cần thiết. Trước khi mua, liệt kê thành danh sách, và chi mua những cái trong danh sách. Mua nhiều rau, hạn chế thịt cũng tiết kiệm được nhiều.
- Tạm thời hạn chế hoặc tạm thời ngưng những dịch vụ không cần thiết: các phí tin nhắn thông báo, GPRS, voicemail, báo chí. Dẹp bỏ thẻ tín dụng. Tự mình bấm móng tay, hay gội đầu. Chạy bộ quanh khu nhà thay vì tới phòng tập.
- Giảm nhu cầu giải trí bên ngoài, du lịch, tiệc tùng, hay đi ăn tiệm. Quên đi những thứ như khoai tây chiên, gà chiên, bánh pizza. Thay vào đó ở nhà, thuê đĩa video và mời bạn bè tới chơi.
- Cho bạn bè và gia đình biết là mình đang tiết kiệm mua nhà. Phần lớn họ sẽ hiểu bãn sẽ ít có quà cáp khi đang tiết kiệm.
- Nên nhớ tích tiểu thành đại. Tiền lẻ cũng để dành, hàng tháng có thể bỏ vào tài khoản.
- Bán đi những thứ đồ đạc mà tốn nhiều chi phí hàng tháng. Bán xe tốn xăng, hay tốn phí bao dưỡng hàng tháng.
- Kiếm công việc bán thời gian, ngay cả khi công việc không đều đặn.
- Tìm kiếm hỗ trợ của nhà nước, địa phương về nhà ở.
Nên nhớ có một khoảng chênh lệch rất lớn giữa những cái mình cần và cái mình muốn nên hãy loại bỏ những thứ mình không cần, và chỉ bám theo những cái cần mà thôi. Khi đó bạn mới có thể nhanh tiết kiệm mua nhà.
Thứ Ba, 20 tháng 10, 2009
Emergency Fund - Quỹ Dự Phòng Khẩn Cấp
Quỹ emergency fund - dự phòng trong trường hợp khẩn cấp là một việc thiết yếu chứ không phải như các món đồ thời trang thời thượng mà tôi có giới thiệu một lần. Các nhà lập kế hoạch tài chính cá nhân luôn khuyênr ằng việc xây dựng một quỹ dự phòng như vậy là việc đầu tiên phải làm khi lập một kế hoạch tài chính cho mỗi người.
Mục đích của quỹ này
Là đề phòng khi mình có thể bị mất việc không cần biết lý do là gì. Phòng trường hợp như căn nhà của bạn bất chớt phải chi tiêu lớn vì dụ xe ủi vô ý đâm vào, bạn cần làm cửa, mái nhà mới, hay nhà có người bị bệnh tật đau ốm mà bạn không lường trước được.
Khi có quỹ phòng thân này, có thể yên tâm làm công việc kinh doanh, đầu tư của mình. Thử tưởng tượng nếu bạn không có khoản này, một ngày kia bạn dồn hết tiền mua bất động sản nhưng bỗng có một sự kiện bất giờ khiến bạn phải chi trả một khoản tiền, lúc đó bạn mới thấy ý nghĩa của quỹ dự phòng như thế nào.
Trước đây, tôi có làm một survey về vấn đề tiền lương, nhưng không ai ở Việt Nam mà tôi gởi bản survey có ý thức về emergency fund, mặc dù có nghe nói.
Cần bao nhiều tiền cho quỹ dự phòng
Chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân sẽ khuyên rằng bãn sẽ bỏ ra một lượng tiền mặt tương ứng với từ 3 đến 6 tháng chi tiêu. 3 tháng là tối thiểu, nhưng theo thôi được biết thì một người mất việc có thể phải mất tới 6 tháng để tìm được một công việc mới.
Mỗi người, mỗi gia đình khác nhau nên số tiền cần thiết cho một quỹ dự phòng sẽ thay đổi theo từng người.
Ở Mỹ, người ta có thông kê về số liệu chi tiêu một năm là $49,638 (2007, U.S. Department of Labor) nên có thể tính ngày một quỹ sẽ cần là $24,819.00.
Ở Việt Nam, tôi chưa tìm được số liệu tương tự. Có thế áng chừng con số tối thiểu cũng khoảng 3.000.000đ/tháng. Còn chi tiết hơn tôi tính thế này:
Thua nhập trung bình một người ở tp HCM, năm 2006 là 2.302.000đ (www.molisa.gov.vn)
Lạm phát trung bình 2007, 2008, 2009 là 8.3 %, 22.97% và 7% (dự tính) nên mức lương sẽ phải là 3.280.323
Trừ 10% tiết kiệm thì chi phí hàng tháng sẽ là 2.952.291
Vậy tính ra áng chừng 3 triệu đồng tháng là hợp lý. Và quỹ emergency fund sẽ cần là 3 triệu x 6 = 18 triệu.
Như đã nói ở trên mỗi người có nhu cầu chi tiêu khác nhau nên sẽ có mức dự phòng khác nhau.
Tiến hành lập và "quản lý" quỹ
Khi nào lập quỹ? Ngay bây giờ. Bạn phải dành ra số tiền cần thiết tùy theo thu nhập cá nhân của bạn.
Để quỹ ở đâu? Dĩ nhiên không phải để trong nhà bạn vì i) Dễ mất trộm, cắp, hoặc nhiều khi cháy mất ii) tiền để không thì mất giá. Lời khuyên tốt là dồn vào trong chứng chỉ tiền gởi ở ngân hàng, tài khoản ngân hàng vì chúng an toàn mà còn được thêm chút tiền lời dù không nhiều lắm. (Ở Mỹ có quỹ 401K miễn thuế, nhưng nếu để ở đây thì lại lộn xộn, nhầm lẫn với kế hoạch nghỉ hưu.)
Xây dựng quỹ cũng không phải quá khó. Bạn phải cắt giảm chi tiêu, không mua sắm xa xỉ, hoãn kế hoạch du lịch, đi ăn tiệm ít hơn. Dĩ nhiên lọai bỏ thẻ tín dụng vì chúng mang nợ cho bạn. Quỹ của bạn bắt đầu từ những khoản tiết kiệm nhỏ nhặt.
Khi bạn đã có đủ số tiền cho quỹ của mình, một lời khuyên là nhất quyết không bao giờ đụng vào số tiền này, trừ trường hợp bất khả kháng như mất việc, người thân qua đời cần tiền mai táng, mất trộm xe, hàng xóm bỗng nhiên bị đau tim nhập viện, hay khách hàng của bạn có 2 đưa con bị tai nạn, một đã chết...
Tôi có đọc trên một blog rằng có một anh Việt kiều ở hải ngoại có làm một quỹ dự phòng cho bà mẹ ở Việt Nam. Có nhiều lúc người thân, gia đình muốn mượn tiền mua đất vì để trong ngân hàng chẳng bõ bèn gì. Nhưng anh này nhất định không chịu vì đó là tiền để phòng ốm đau cho bà mẹ nên anh muốn lúc nào cũng sẵn có nó.
Việc xây dựng quỹ emergency fund là một quan trọng và cần làm ngay. Nó không phải là con heo đất mà mấy đưa con nít sẵn sàng đập đi khi muốn mua đồ chơi. Vì vậy nếu bạn đã lập một quỹ cho bản thân, thì nhất định chỉ sử dụng trong những trường hợp khẩn cấp mà thôi.
Mục đích của quỹ này
Là đề phòng khi mình có thể bị mất việc không cần biết lý do là gì. Phòng trường hợp như căn nhà của bạn bất chớt phải chi tiêu lớn vì dụ xe ủi vô ý đâm vào, bạn cần làm cửa, mái nhà mới, hay nhà có người bị bệnh tật đau ốm mà bạn không lường trước được.
Khi có quỹ phòng thân này, có thể yên tâm làm công việc kinh doanh, đầu tư của mình. Thử tưởng tượng nếu bạn không có khoản này, một ngày kia bạn dồn hết tiền mua bất động sản nhưng bỗng có một sự kiện bất giờ khiến bạn phải chi trả một khoản tiền, lúc đó bạn mới thấy ý nghĩa của quỹ dự phòng như thế nào.
Trước đây, tôi có làm một survey về vấn đề tiền lương, nhưng không ai ở Việt Nam mà tôi gởi bản survey có ý thức về emergency fund, mặc dù có nghe nói.
Cần bao nhiều tiền cho quỹ dự phòng
Chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân sẽ khuyên rằng bãn sẽ bỏ ra một lượng tiền mặt tương ứng với từ 3 đến 6 tháng chi tiêu. 3 tháng là tối thiểu, nhưng theo thôi được biết thì một người mất việc có thể phải mất tới 6 tháng để tìm được một công việc mới.
Mỗi người, mỗi gia đình khác nhau nên số tiền cần thiết cho một quỹ dự phòng sẽ thay đổi theo từng người.
Ở Mỹ, người ta có thông kê về số liệu chi tiêu một năm là $49,638 (2007, U.S. Department of Labor) nên có thể tính ngày một quỹ sẽ cần là $24,819.00.
Ở Việt Nam, tôi chưa tìm được số liệu tương tự. Có thế áng chừng con số tối thiểu cũng khoảng 3.000.000đ/tháng. Còn chi tiết hơn tôi tính thế này:
Thua nhập trung bình một người ở tp HCM, năm 2006 là 2.302.000đ (www.molisa.gov.vn)
Lạm phát trung bình 2007, 2008, 2009 là 8.3 %, 22.97% và 7% (dự tính) nên mức lương sẽ phải là 3.280.323
Trừ 10% tiết kiệm thì chi phí hàng tháng sẽ là 2.952.291
Vậy tính ra áng chừng 3 triệu đồng tháng là hợp lý. Và quỹ emergency fund sẽ cần là 3 triệu x 6 = 18 triệu.
Như đã nói ở trên mỗi người có nhu cầu chi tiêu khác nhau nên sẽ có mức dự phòng khác nhau.
Tiến hành lập và "quản lý" quỹ
Khi nào lập quỹ? Ngay bây giờ. Bạn phải dành ra số tiền cần thiết tùy theo thu nhập cá nhân của bạn.
Để quỹ ở đâu? Dĩ nhiên không phải để trong nhà bạn vì i) Dễ mất trộm, cắp, hoặc nhiều khi cháy mất ii) tiền để không thì mất giá. Lời khuyên tốt là dồn vào trong chứng chỉ tiền gởi ở ngân hàng, tài khoản ngân hàng vì chúng an toàn mà còn được thêm chút tiền lời dù không nhiều lắm. (Ở Mỹ có quỹ 401K miễn thuế, nhưng nếu để ở đây thì lại lộn xộn, nhầm lẫn với kế hoạch nghỉ hưu.)
Xây dựng quỹ cũng không phải quá khó. Bạn phải cắt giảm chi tiêu, không mua sắm xa xỉ, hoãn kế hoạch du lịch, đi ăn tiệm ít hơn. Dĩ nhiên lọai bỏ thẻ tín dụng vì chúng mang nợ cho bạn. Quỹ của bạn bắt đầu từ những khoản tiết kiệm nhỏ nhặt.
Khi bạn đã có đủ số tiền cho quỹ của mình, một lời khuyên là nhất quyết không bao giờ đụng vào số tiền này, trừ trường hợp bất khả kháng như mất việc, người thân qua đời cần tiền mai táng, mất trộm xe, hàng xóm bỗng nhiên bị đau tim nhập viện, hay khách hàng của bạn có 2 đưa con bị tai nạn, một đã chết...
Tôi có đọc trên một blog rằng có một anh Việt kiều ở hải ngoại có làm một quỹ dự phòng cho bà mẹ ở Việt Nam. Có nhiều lúc người thân, gia đình muốn mượn tiền mua đất vì để trong ngân hàng chẳng bõ bèn gì. Nhưng anh này nhất định không chịu vì đó là tiền để phòng ốm đau cho bà mẹ nên anh muốn lúc nào cũng sẵn có nó.
Việc xây dựng quỹ emergency fund là một quan trọng và cần làm ngay. Nó không phải là con heo đất mà mấy đưa con nít sẵn sàng đập đi khi muốn mua đồ chơi. Vì vậy nếu bạn đã lập một quỹ cho bản thân, thì nhất định chỉ sử dụng trong những trường hợp khẩn cấp mà thôi.
Chủ Nhật, 20 tháng 9, 2009
Lập Kế Hoạch Tài Chính Cá Nhân
Khi tôi đọc các website về kinh tế, tài chính như Market Watch, Washington Post, Financial Times, Forbes, Yahoo! Finance, CNN Money thậm chí cả trang AskMen... tôi luôn thấy có một phần là personal finance (tài chính cá nhân) để trao đổi những vấn đề về tài chính cá nhân. Ở trên các trang về tài chính cá nhân trên thường thảo luận về những gì rất bình thường như cách quản lý về credit cards, luật thuế mới, những lưu ý về tài chính khi kết hôn hay li dị, vấn đề tài chính khi con cái vào năm học mới, hay vô ĐH, hay cao hơn một chút là cách trả góp mua nhà, tư vấn về các quỹ hưu trí, tài chính khi con cái lập nghiệp, vấn đề về bảo hiểm, tiết kiệm, ngân hàng...Thường thì những người có một vấn đề trục trặc hay sắp có một dự định quan trọng mà cần phải cân nhắc về tài chính thì có thể viết mail hỏi các vấn đề trên, rồi sẽ có người tư vấn. Còn ở Việt Nam, thực không thấy có. Ở Việt Nam, chỉ thấy có các những trang web nói về giá cổ phiếu lên từng ngày, những foum thảo luận giữa các thành viên mà phần lớn các threads được tạo ra từ admin hoặc spammer để quáng cáo, tiếp đó là các trang rao vặt bán cổ phiếu OTC (UpCom). Thậm chí những forum chẳng liên quan gì cũng chen chân mở thêm topic mà phần lớn các bài chỉ là copy dán từ các trang báo. Bạn cũng có thể lên Youtube để coi một vài bài nhạc rap chế về chứng khoán. Một số rảnh rỗi làm cả thơ. Tuy vậy, dịch vụ về lập kế hoạch tài chính (financial planning) hay quản lý danh mục đầu tư (portfolio management), quản lý quỹ hưu trí (pension funds),... thì ở Việt Nam không thấy. Các công ty quản lý quỹ chỉ thấy quản lý quỹ mà mình thu hút vốn hoặc quỹ do công ty mẹ chỉ định. Riêng mảng quản lý cho những cá nhân có thu nhập cao thì không phát triển (high net worth individuals).
Có thể hiểu lý do tại sao nhiều gia đình Việt Nam thuộc dạng nghèo mặc dù họ tự nhận mình là "vừa đủ sống". Hầu hết, họ chỉ tính tới những nhu cầu trước mắt, mà không hoàn toàn có nhiều kế hoạch cho tương lai. Có thể bắt gặp nhiều cha mẹ tuy đã 40-50 tuổi mà vẫn loay hoay trong việc trong việc nhà ở, chưa nói gì tới chuyện cho con cái học ĐH, cao học, hay hôn nhân của con cái. Người Việt Nam có thu nhập thấp do kinh tế kém phát triển. Song, cũng như nhiều gia đình trên thế giới không phải ai cũng nghĩ về mấy thứ như kế hoạch tài chính. Có nghe những chuyện như nhiều người thời trẻ kiếm nhiều tiền nhờ làm cho công ty nước ngoài hoặc làm nghệ sĩ nổi danh, song đến khi đứng tuổi thì lại gặp khó khăn vì không có một kế hoạch cho việc nghỉ hưu. Khi tôi học trên ghế nhà trường, học đủ thứ tùm lum như vỏ trái đất, axít sulfuric, cách đọc kí hiệu mã vạch trên những con transistor, tính sine, cosine, nghiệp vụ giao nhận vận tải, nguyên lý marketing,...Song, người ta không dạy cách chi tiêu tiền, cách sử dụng sổ tiết kiệm, tạo quỹ dự phòng, mua bảo hiểm hay lập kế hoạch tài chính cho tương lai.
Tôi gom lại vài ý kiến cho việc lập kế hoạch tài chính cá nhân thế này:
Tài chính cá nhân là việc kế hoạch về tài chính cho mỗi cá nhân, bao gồm phân tích tình hình tài chính, và dự đoán các nhu cầu ngắn và dài hạn.
Mục đích của tài chính cá nhân không phải là việc làm sao kiếm càng nhiều tiền càng tốt để bỏ vào các tài khoản ngân hàng. Trong cuộc sống chúng ta có nhiều nhu cầu khác nhau và chúng có tác động qua lại, do đó phải hài hoà trong lựa chọn những giải pháp.
Ai sẽ là người lập kế hoạch, quản lý, và thực hiện chúng? Tốt nhất là chính bản thân bạn, ngoài ra, việc thực hiện thì bạn là người không thể thay thế.
- Lập kế hoạch
Để có thể lập kế hoạch, bạn cần hiểu rõ tình hình tài chính của mình và những người liên quan, nhu cầu của bản thân và của những người thân, đặc biệt là những người phụ thuộc vào bạn. Tiếp đó, là bạn cần hiểu rõ về các giải pháp tài chính mà có thể thực hiện, và cuối cùng là quyết định lựa chọn. Những người không thích gò bó thường cho rằng 'Ôi cần quái gì lập kế hoạch!'. Tuy nhiên, nếu coi kỹ thì bạn nên, chẳng hạn như trong trường hợp bạn dự định mua nhà nhưng con trai lớn của bạn chuẩn bị học đại học ở nước ngoài. Bởi mỗi người đều có những ưu tiên khác nhau trong cuộc sống nên cần phải sắp xếp sao cho hợp lí.
Những kiến thức về tài chính là quan trọng, bạn nên coi việc tìm hiểu những kiến thức này giống như công việc hàng ngày bạn đến sở làm. Trong trường hợp, tình hình tài chính của bạn phức tạp hoặc kiến thức tài chính giới hạn, bạn có thể cân nhắc tìm tư vấn về tài chính cá nhân.
Vần đề về nhà tư vấn, bạn cần hiểu rõ là:
+ Họ được trả phí để quản lí tiền của bạn
+ Liệu học có quản lý hợp pháp, và có đạo đức không? (Tức là họ có tranh thủ dùng tiền của bạn vào việc khác không hay họ lại giống như các chủ hụi ở việt Nam, gom tiền xong rồi trốn?)
+ Trình độ của họ, dễ thấy nhất qua chính thành tựu mà họ đạt được
- Quản lý và thực hiện
Việc quyết định và thực hiện không ai khác chính là bản thân bạn, ngay cả khi bạn thuê mướn một nhà tư vấn tài chính. Bạn chọn đầu tư vào quỹ hưu trí, bạn là ngưởi bỏ tiền ra, và bạn là người thụ hưởng.
Về quản lí, bạn cần coi kỹ về chi phí và lợi ích. Chi phí gồm cả chi phí cơ hội, nghĩa là khi bạn đầu tư vào một thứ như bất động sản, bản bỏ lỡ cơ hội đầu tư vào chứng khoán. Soi xét kỹ, quản lý tài chính cá nhân không khác gì quản lý doanh nghiệp của bạn. Do đó, kiến thức và kinh nghiệm là không bao giờ thừa.
Bạn sẽ có nhận thức rõ hơn về thu chi của bạn thân: đâu là nguồn thu của những tài khoản ngân hàng của bạn, những khoản chi nào phải ưu tiên trước...
Kỹ năng đánh giá các khoản đầu tư sẽ là cái bạn cần. Đánh giá tốt sẽ cho bạn thấy đâu là khoản đầu tư tiềm năng, và đâu là cái bẫy. Một doanh nghiệp thành công còn nằm ỡ chỗ họ tránh được những khoản thuế. Do đó bạn sẽ thấy những cách để giảm thuế là đáng nên học.
Bạn có lẽ sẽ cần học cách hạn chế tiêu dùng những tài sản mà không mang lại giá trị thặng dư như mua xe hơi trong khi bạn thực sự không có nhu cầu, mua du thuyền, mua đồ đạc xa xỉ,...Tôi thấy ở Việt Nam nhiều người không có nhiều tiền nhưng lại mua xe hơi (phần lớn trả góp), họ không nhận thức rõ rằng họ đang ôm một cục nợ. Tôi không phản đối người ta mua xe, nhưng họ nên có nhiều tiền hơn cho việc này.
Mục tiêu sau cùng của tài chính cá nhân là sự độc lập về tài chính mà rất nhiều người cố gắng đạt được. Mỗi người hoàn toàn có thể quản lý điều khiển tài chính của bản thân mà không cần phải đạt bằng cấp nào. Những người có cái nhìn thực tế sẽ có nhiều thuận lợi trong việc đạt được những mục tiêu dài hạn. Nếu bạn muốn nhờ người khác quản lý, hãy tìm một nhà quản lý độc lập có trả phí để đưa ra tư vấn không thiên vị hay tư lợi. Nên nhớ rằng, bạn là người quyết định.
Có thể hiểu lý do tại sao nhiều gia đình Việt Nam thuộc dạng nghèo mặc dù họ tự nhận mình là "vừa đủ sống". Hầu hết, họ chỉ tính tới những nhu cầu trước mắt, mà không hoàn toàn có nhiều kế hoạch cho tương lai. Có thể bắt gặp nhiều cha mẹ tuy đã 40-50 tuổi mà vẫn loay hoay trong việc trong việc nhà ở, chưa nói gì tới chuyện cho con cái học ĐH, cao học, hay hôn nhân của con cái. Người Việt Nam có thu nhập thấp do kinh tế kém phát triển. Song, cũng như nhiều gia đình trên thế giới không phải ai cũng nghĩ về mấy thứ như kế hoạch tài chính. Có nghe những chuyện như nhiều người thời trẻ kiếm nhiều tiền nhờ làm cho công ty nước ngoài hoặc làm nghệ sĩ nổi danh, song đến khi đứng tuổi thì lại gặp khó khăn vì không có một kế hoạch cho việc nghỉ hưu. Khi tôi học trên ghế nhà trường, học đủ thứ tùm lum như vỏ trái đất, axít sulfuric, cách đọc kí hiệu mã vạch trên những con transistor, tính sine, cosine, nghiệp vụ giao nhận vận tải, nguyên lý marketing,...Song, người ta không dạy cách chi tiêu tiền, cách sử dụng sổ tiết kiệm, tạo quỹ dự phòng, mua bảo hiểm hay lập kế hoạch tài chính cho tương lai.
Tôi gom lại vài ý kiến cho việc lập kế hoạch tài chính cá nhân thế này:
Tài chính cá nhân là việc kế hoạch về tài chính cho mỗi cá nhân, bao gồm phân tích tình hình tài chính, và dự đoán các nhu cầu ngắn và dài hạn.
Mục đích của tài chính cá nhân không phải là việc làm sao kiếm càng nhiều tiền càng tốt để bỏ vào các tài khoản ngân hàng. Trong cuộc sống chúng ta có nhiều nhu cầu khác nhau và chúng có tác động qua lại, do đó phải hài hoà trong lựa chọn những giải pháp.
Ai sẽ là người lập kế hoạch, quản lý, và thực hiện chúng? Tốt nhất là chính bản thân bạn, ngoài ra, việc thực hiện thì bạn là người không thể thay thế.
- Lập kế hoạch
Để có thể lập kế hoạch, bạn cần hiểu rõ tình hình tài chính của mình và những người liên quan, nhu cầu của bản thân và của những người thân, đặc biệt là những người phụ thuộc vào bạn. Tiếp đó, là bạn cần hiểu rõ về các giải pháp tài chính mà có thể thực hiện, và cuối cùng là quyết định lựa chọn. Những người không thích gò bó thường cho rằng 'Ôi cần quái gì lập kế hoạch!'. Tuy nhiên, nếu coi kỹ thì bạn nên, chẳng hạn như trong trường hợp bạn dự định mua nhà nhưng con trai lớn của bạn chuẩn bị học đại học ở nước ngoài. Bởi mỗi người đều có những ưu tiên khác nhau trong cuộc sống nên cần phải sắp xếp sao cho hợp lí.
Những kiến thức về tài chính là quan trọng, bạn nên coi việc tìm hiểu những kiến thức này giống như công việc hàng ngày bạn đến sở làm. Trong trường hợp, tình hình tài chính của bạn phức tạp hoặc kiến thức tài chính giới hạn, bạn có thể cân nhắc tìm tư vấn về tài chính cá nhân.
Vần đề về nhà tư vấn, bạn cần hiểu rõ là:
+ Họ được trả phí để quản lí tiền của bạn
+ Liệu học có quản lý hợp pháp, và có đạo đức không? (Tức là họ có tranh thủ dùng tiền của bạn vào việc khác không hay họ lại giống như các chủ hụi ở việt Nam, gom tiền xong rồi trốn?)
+ Trình độ của họ, dễ thấy nhất qua chính thành tựu mà họ đạt được
- Quản lý và thực hiện
Việc quyết định và thực hiện không ai khác chính là bản thân bạn, ngay cả khi bạn thuê mướn một nhà tư vấn tài chính. Bạn chọn đầu tư vào quỹ hưu trí, bạn là ngưởi bỏ tiền ra, và bạn là người thụ hưởng.
Về quản lí, bạn cần coi kỹ về chi phí và lợi ích. Chi phí gồm cả chi phí cơ hội, nghĩa là khi bạn đầu tư vào một thứ như bất động sản, bản bỏ lỡ cơ hội đầu tư vào chứng khoán. Soi xét kỹ, quản lý tài chính cá nhân không khác gì quản lý doanh nghiệp của bạn. Do đó, kiến thức và kinh nghiệm là không bao giờ thừa.
Bạn sẽ có nhận thức rõ hơn về thu chi của bạn thân: đâu là nguồn thu của những tài khoản ngân hàng của bạn, những khoản chi nào phải ưu tiên trước...
Kỹ năng đánh giá các khoản đầu tư sẽ là cái bạn cần. Đánh giá tốt sẽ cho bạn thấy đâu là khoản đầu tư tiềm năng, và đâu là cái bẫy. Một doanh nghiệp thành công còn nằm ỡ chỗ họ tránh được những khoản thuế. Do đó bạn sẽ thấy những cách để giảm thuế là đáng nên học.
Bạn có lẽ sẽ cần học cách hạn chế tiêu dùng những tài sản mà không mang lại giá trị thặng dư như mua xe hơi trong khi bạn thực sự không có nhu cầu, mua du thuyền, mua đồ đạc xa xỉ,...Tôi thấy ở Việt Nam nhiều người không có nhiều tiền nhưng lại mua xe hơi (phần lớn trả góp), họ không nhận thức rõ rằng họ đang ôm một cục nợ. Tôi không phản đối người ta mua xe, nhưng họ nên có nhiều tiền hơn cho việc này.
Mục tiêu sau cùng của tài chính cá nhân là sự độc lập về tài chính mà rất nhiều người cố gắng đạt được. Mỗi người hoàn toàn có thể quản lý điều khiển tài chính của bản thân mà không cần phải đạt bằng cấp nào. Những người có cái nhìn thực tế sẽ có nhiều thuận lợi trong việc đạt được những mục tiêu dài hạn. Nếu bạn muốn nhờ người khác quản lý, hãy tìm một nhà quản lý độc lập có trả phí để đưa ra tư vấn không thiên vị hay tư lợi. Nên nhớ rằng, bạn là người quyết định.
Thứ Sáu, 28 tháng 8, 2009
Thẻ Tín Dụng Không Phải Là Tiền
'Plastic is not money', thẻ tín dụng không phải là tiền. Và đó là lý do các columnist về personal finance hay phản đối về việc sử dụng Visa, MasterCard, PayPal, American Express, Discover Card, Diner's Club hay JCB.
Thẻ tín dụng (credit cards) thực ra là một khoản vay. Mội khi bạn thanh toán bằng thẻ tín dụng, thì tấm thẻ có ý nghĩa là "Tôi đồng ý trả cho hàng hoá mà tôi và công ty làm thẻ tín dụng sẽ viết hoá đơn cho tôi". Thẻ tín dụng được dùng làm phương tiện thanh toán, nhưng thực tế nó không làm đủ vai trò "phương tiện thanh toán". Thẻ tín dụng là khoản nợ, và việc thanh toán chỉ kết thúc khi người sử dụng thẻ trả các khoản nợ mà ngân hàng hay công ty phát hành thẻ sao kê mỗi tháng.
Bởi vậy , thẻ tín dụng không phải là tiền. Và nó dĩ nhiên cũng không nằm trong M1, hay M2 theo định nghĩa của giới tài chính.
Ở Mỹ, credit cards thường bị các financial planners coi là tai hoạ vì người dùng phải trả thêm 21% khi mua sắm quần áo, quà tặng, thuế... Với sự tiện dụng khi thanh toán, càng nhiều người sử dụng thì cũng có thể trở thành tại hoạ thật. MasterCard thậm chí có slogan "Some things in life are priceless, for everything else there's mastercard."
Đáng chú ý là, tỷ lệ vỡ nợ thẻ tín dụng có xu hướng gia tăng.
Tháng 5, tháng 6 lượng vỡ nợ thực tế đã tăng kỷ lục, đến tháng 8 đã giảm bớt xuống.
Ở Việt Nam, không có số liệu thống kê công bố, vì người dân Việt Nam vẫn chưa có thói quen xài thẻ tín dụng. Và hầu hết, theo tôi nghĩ, hiện thời thì chủ yếu để thanh toán các khoản phí mà buộc phải thanh toán bằng credit cards như chi phí du học, các sản phẩm bán ở nước ngoài...hoặc thanh toán tiền ăn nhà hàng của các "sếp".
Nếu bạn định sử dụng thẻ tín dụng, hãy cân nhắc các mức lãi suất và khoản phí sau (xin trích biểu phí một dịch vụ thẻ của ngân hàng Việt Nam thuộc dạng 'rẻ'):
- Phí phát hành nhanh (nếu có nhu cầu)
+ Thẻ chính 300.000 VND
+ Thẻ phụ 100.000 VND
- Phí thường niên cho khách hàng tín chấp
+ Thẻ vàng chính 200.000 VND
+ Thẻ vàng phụ 100.000 VND
+ Thẻ chuẩn chính 100.000 VND
+ Thẻ chuẩn phụ 50.000 VND
- Phí thay thế thẻ theo yêu cầu 50.000 VND
- Phí cấp lại số PIN 50.000 VND
- Phí khiếu nại (nếu chủ thẻ sai) 80.000 VND/giao dịch
- Phí rút tiền mặt 3%/số tiền giao dịch
- Phí thông báo thẻ bị thất lạc, mất cắp 200.000 VND
- Phí gửi sao kê ngoài thời hạn 3.000 VND/trang
- Phí cấp bản sao chứng từ giao dịch (khác đại lý) 80.000 VND/hóa đơn
- Phí xác nhận sử dụng thẻ và hạn mức tín dụng thẻ 50.000 VND
- Lãi vay 1,1%/tháng
- Phí trễ hạn 3%/số tiền thanh toán tối thiểu
- Phí sử dụng vượt hạn mức 15%/năm/số tiền vượt hạn mức
- Phí thay đổi hạn mức tín dụng 30.000 VND/lần thay đổi
- Phí chuyển đổi tiền tệ (thanh toán khác tiền đồng) 1,1%/số tiền giao dịch
Ngoài ra, nếu bạn làm thẻ theo dạng thế chấp hay ký quỹ (một số ngân hàng có dịch vụ này), thì bạn phải ký quỹ với một số tiền cũng khá lớn (thấp nhất cũng trên 10 triệu tùy hạn mức tín dụng). Điều này có nghĩa là, bạn chẳng làm được gì với số tiền đã ký quỹ.
Với danh mục phí như trên và khả năng bảo mật khi để lộ số thẻ, bạn cũng nên suy nghĩ trước khi quyết định.
Thẻ tín dụng (credit cards) thực ra là một khoản vay. Mội khi bạn thanh toán bằng thẻ tín dụng, thì tấm thẻ có ý nghĩa là "Tôi đồng ý trả cho hàng hoá mà tôi và công ty làm thẻ tín dụng sẽ viết hoá đơn cho tôi". Thẻ tín dụng được dùng làm phương tiện thanh toán, nhưng thực tế nó không làm đủ vai trò "phương tiện thanh toán". Thẻ tín dụng là khoản nợ, và việc thanh toán chỉ kết thúc khi người sử dụng thẻ trả các khoản nợ mà ngân hàng hay công ty phát hành thẻ sao kê mỗi tháng.
Bởi vậy , thẻ tín dụng không phải là tiền. Và nó dĩ nhiên cũng không nằm trong M1, hay M2 theo định nghĩa của giới tài chính.
Ở Mỹ, credit cards thường bị các financial planners coi là tai hoạ vì người dùng phải trả thêm 21% khi mua sắm quần áo, quà tặng, thuế... Với sự tiện dụng khi thanh toán, càng nhiều người sử dụng thì cũng có thể trở thành tại hoạ thật. MasterCard thậm chí có slogan "Some things in life are priceless, for everything else there's mastercard."
Đáng chú ý là, tỷ lệ vỡ nợ thẻ tín dụng có xu hướng gia tăng.
Tháng 5, tháng 6 lượng vỡ nợ thực tế đã tăng kỷ lục, đến tháng 8 đã giảm bớt xuống.
Ở Việt Nam, không có số liệu thống kê công bố, vì người dân Việt Nam vẫn chưa có thói quen xài thẻ tín dụng. Và hầu hết, theo tôi nghĩ, hiện thời thì chủ yếu để thanh toán các khoản phí mà buộc phải thanh toán bằng credit cards như chi phí du học, các sản phẩm bán ở nước ngoài...hoặc thanh toán tiền ăn nhà hàng của các "sếp".
Nếu bạn định sử dụng thẻ tín dụng, hãy cân nhắc các mức lãi suất và khoản phí sau (xin trích biểu phí một dịch vụ thẻ của ngân hàng Việt Nam thuộc dạng 'rẻ'):
- Phí phát hành nhanh (nếu có nhu cầu)
+ Thẻ chính 300.000 VND
+ Thẻ phụ 100.000 VND
- Phí thường niên cho khách hàng tín chấp
+ Thẻ vàng chính 200.000 VND
+ Thẻ vàng phụ 100.000 VND
+ Thẻ chuẩn chính 100.000 VND
+ Thẻ chuẩn phụ 50.000 VND
- Phí thay thế thẻ theo yêu cầu 50.000 VND
- Phí cấp lại số PIN 50.000 VND
- Phí khiếu nại (nếu chủ thẻ sai) 80.000 VND/giao dịch
- Phí rút tiền mặt 3%/số tiền giao dịch
- Phí thông báo thẻ bị thất lạc, mất cắp 200.000 VND
- Phí gửi sao kê ngoài thời hạn 3.000 VND/trang
- Phí cấp bản sao chứng từ giao dịch (khác đại lý) 80.000 VND/hóa đơn
- Phí xác nhận sử dụng thẻ và hạn mức tín dụng thẻ 50.000 VND
- Lãi vay 1,1%/tháng
- Phí trễ hạn 3%/số tiền thanh toán tối thiểu
- Phí sử dụng vượt hạn mức 15%/năm/số tiền vượt hạn mức
- Phí thay đổi hạn mức tín dụng 30.000 VND/lần thay đổi
- Phí chuyển đổi tiền tệ (thanh toán khác tiền đồng) 1,1%/số tiền giao dịch
Ngoài ra, nếu bạn làm thẻ theo dạng thế chấp hay ký quỹ (một số ngân hàng có dịch vụ này), thì bạn phải ký quỹ với một số tiền cũng khá lớn (thấp nhất cũng trên 10 triệu tùy hạn mức tín dụng). Điều này có nghĩa là, bạn chẳng làm được gì với số tiền đã ký quỹ.
Với danh mục phí như trên và khả năng bảo mật khi để lộ số thẻ, bạn cũng nên suy nghĩ trước khi quyết định.
Thứ Ba, 7 tháng 7, 2009
Độc Lập Về Tài Chính
Hôm nay tôi lang thang ghé đọc một blog trong đó có bài viết về độc lập về tài chính. Tôi cũng đã đọc một vài cuốn sách hay bài viết như thế này. Nhưng có lẽ tôi cần nhận thức rõ hơn. Tôi viết lại bài viết đó nhưng với liên hệ với chính bản thân mình.
Có lẽ đối với nhiều người, độc lập về tài chính chỉ đơn giản là không phụ thuộc vào người thân, không phải nhờ họ thnh toán những hóa đơn thường ngày. Với một số khác, độc lập là không phải mắc nợ. Tuy nhiên, với một số người khác nữa thì đó còn là tự do không phải làm việc để có thu nhập.
Trên đây là những định nghĩa cụ thể trong những thời điểm khác nhau của cuộc đời và một vài người sẽ lấy đó là mục tiêu của mình. Hãy xem thử:
TỰ DO KHÔNG PHỤ THUỘC TÀI CHÍNH CỦA NGƯỜI THÂN
Nhiều người trẻ khoảng 18-19 cho đến cỡ 25 thường có được sự tư do này khi họ tốt nghiệp, nhận bằng, tìm việc và có thể sống độc lập khỏi cha mẹ.
Với nhiều người đó là sự độc lập về tài chính. Họ cố gắng nỗ lực là chính mình, không phụ thuộc vào bất cứ ai xung quanh mình, họ có thể đứng vững trên đôi chân của mình hay người Việt mình có câu "đủ lông đủ cánh".
Tôi cũng có lẽ đạt được mục tiêu này khoảng năm 23 tuổi tức là lúc mới ra trường. Tuy đồng lương chỉ vẻn vẹn vài đồng, nếu so với các vị lãnh đạo ngay trong va7n phòng thì cũng chẳng thấm là bao, nhưng vớ số tiền lương nhỏ này tôi có thể chi trả những chi phí sinh hoạt hằng ngày. Công việc tuy nhàm chán và không có mấy tương lai, với những khoản thu nhập hàng tháng, tôi có thể sống mà không phụ thuộc vào gia đình chí ít là sống cho bản thân mình.
Đây có lẽ cũng là mong muốn của các bậc cha mẹ cho con cái của họ, một công việc ổn định.
Đặt làm mục tiêu
Nếu bạn có thể sống nhiều tháng mà không phải vay mượn hay nhận những khoản tiền trợ cấp mà cha mẹ gởi cho thì bạn đã được được mục tiêu này. Nói chung, nó đòi hỏi một công việc đàng hoàng, không bỏ việc ngang xương và thêm một chút ham muốn sống tự lập.
TỰ DO KHÔNG PHỤ THUỘC TÀI CHÍNH VÀO CHỦ NỢ
Khi bạn không có khoản nợ nào thì bạn có được cái sự tự do này. Không phải thế chấp, không vay tiền để đi học, không phải trả góp mua xe, không gì hết. Ngoài nghĩa vụ thuế, bạn có toàn quyền sử dụng thu nhập của bạn. Một số người sau khi làm việc một thời gian, họ có thể dùng khoản tiền dành dụm và tín chấp để có thể mua nhà mà không phải vay mượn từ người thân. Họ nói họ độc lập về tài chính. Điều này không đúng, vì họ đang vay mượn từ ngân hàng - chủ nợ.
Tôi chưa đạt được mục tiêu này. Hiện tôi không nợ ngân hàng, không phải sống trốn chủ nợ đòi nhưng để chi tiêu những khoản lớn như mua nhà, hay mua xe thì chắc hẳn tôi sẽ trở thành con nợ. Thậm chí ngay cả khi tôi lập gia đình thì sẽ vẫn phải vay mượn.
Đặt làm mục tiêu
Để đạt sự độc lập này thì phải luôn đảm bảo tiêu xài ít hơn tiền mình kiếm.
Nếu có khoản nợ lớn nào đó thì phải dùng ngay thu nhập để thoát khỏi khoản nợ đó. Điều này đòi hỏi bạ nphải có thu nhập đủ trang trải nhu cầu chi tiêu cơ bản, và hơn thế phải luôn kiểm soát chi tiêu của mình, và luôn theo kế hoạch trả nợ của mình.
TỰ DO KHÔNG PHỤ THUỘC TÀI CHÍNH VÀO CÔNG VIỆC
Ở đây không có nghĩa là một công việc tự do, freelance chẳng hạn. Dù bạn có những công việc như vậy thì thu nhập của bạn vẫn là nhận từ ông chủ trả cho công việc bạn làm.
Nhiều người có tài chính vững vàng xem sự tự do không phụ thuộc vào việc làm là sự độc lập về tài chính thực sự: sự kết thúc phụ thuộc tài chính vào công việc. Điều này không có nghĩa là bạn phải nghỉ làm, điều này đơn giản có nghĩa là thu nhập của bạn từ công việc không còn là yêu cầu phải có.
Còn theo cách nói của một entrepreneur nổi tiếng, nguồn tài chính của bạn sẽ đến từ những khoản thu nhập thụ động. Bạn dùng tiền của mình để đầu tư vào một cái gì đó để nhận lại lợi nhuận dù bạn không phải làm việc gì cả hoặc bạn có thể bán bản quyền của một sản phẩm mình tạo ra...
Tôi cũng chưa đạt được mục tiêu này. Tôi chỉ có an ủi mình rằng mình cũng có nghĩ tới kế hoạch để có một ngôi nhà mơ ước, hay nói to tác hơn là sự độc lập về tài chính khỏi bất cứ điều gì, bất cứ ai. Tôi luôn bị ám ảnh tư tưởng nghỉ hưu sớm hay "fire your boss", và tự do làm việc của mình. Tôi nghĩ rằng chỉ có cách này mới mau tránh sự phụ thuộc vào công ăn việc làm. Khi đó tiền làm việc cho mình, thay vì mình làm việc cho nó. Tôi có kế hoạch sơ sơ thế này: làm việc cho cho công ty tập đoàn gì đó, vừa tích lũy kiến thức, kinh nghiệm, đồng thời, tìm kiếm cơ hội để đầu tư cho bản thân. Khi có đủ số vốn và uy tín cần thiết, thì sẽ mở một cty riêng. Dĩ nhiên, việc mở một công ty không phải là chuyện phô trương mà là bởi lợi thế của nó. Hiện chỉ có một người bạn cùng lớp của tôi dám từ bỏ công việc của mình để khởi nghiệp riêng. Nhiều người thỉnh thoảng có hỏi tôi sao không mở một cty quy mô nhỏ thôi rồi từ từ phát triển lên, hay một bạn khác hỏi 200 triệu làm gì được không. Nhưng một công ty đầu tư hay quản lý quỹ mà làm nhỏ là làm sao? Nó không đơn giản như việc ngâm xoài non bán.
Đặt làm mục tiêu
Chi tiêu ít hơn tiền kiếm được và đầu tư dài hạn phần còn lại. Làm việc để có thể tối đa hóa các khoản thu nhập, giảm thiểu chi tiêu, và dành dụm phần chênh lệch.
Độc lập về tài chính là một mục tiêu lớn, nhưng cũng như bất kỳ mục tiêu nào khác, bạn phải nên xem nó có ý nghĩa thế nào với bạn. Và nên lập ra, chí ít phác thảo một kế hoạch để đạt được mục tiêu. Nếu không thì bạn chỉ thổi kèn đánh trống mà thôi.
Có lẽ đối với nhiều người, độc lập về tài chính chỉ đơn giản là không phụ thuộc vào người thân, không phải nhờ họ thnh toán những hóa đơn thường ngày. Với một số khác, độc lập là không phải mắc nợ. Tuy nhiên, với một số người khác nữa thì đó còn là tự do không phải làm việc để có thu nhập.
Trên đây là những định nghĩa cụ thể trong những thời điểm khác nhau của cuộc đời và một vài người sẽ lấy đó là mục tiêu của mình. Hãy xem thử:
TỰ DO KHÔNG PHỤ THUỘC TÀI CHÍNH CỦA NGƯỜI THÂN
Nhiều người trẻ khoảng 18-19 cho đến cỡ 25 thường có được sự tư do này khi họ tốt nghiệp, nhận bằng, tìm việc và có thể sống độc lập khỏi cha mẹ.
Với nhiều người đó là sự độc lập về tài chính. Họ cố gắng nỗ lực là chính mình, không phụ thuộc vào bất cứ ai xung quanh mình, họ có thể đứng vững trên đôi chân của mình hay người Việt mình có câu "đủ lông đủ cánh".
Tôi cũng có lẽ đạt được mục tiêu này khoảng năm 23 tuổi tức là lúc mới ra trường. Tuy đồng lương chỉ vẻn vẹn vài đồng, nếu so với các vị lãnh đạo ngay trong va7n phòng thì cũng chẳng thấm là bao, nhưng vớ số tiền lương nhỏ này tôi có thể chi trả những chi phí sinh hoạt hằng ngày. Công việc tuy nhàm chán và không có mấy tương lai, với những khoản thu nhập hàng tháng, tôi có thể sống mà không phụ thuộc vào gia đình chí ít là sống cho bản thân mình.
Đây có lẽ cũng là mong muốn của các bậc cha mẹ cho con cái của họ, một công việc ổn định.
Đặt làm mục tiêu
Nếu bạn có thể sống nhiều tháng mà không phải vay mượn hay nhận những khoản tiền trợ cấp mà cha mẹ gởi cho thì bạn đã được được mục tiêu này. Nói chung, nó đòi hỏi một công việc đàng hoàng, không bỏ việc ngang xương và thêm một chút ham muốn sống tự lập.
TỰ DO KHÔNG PHỤ THUỘC TÀI CHÍNH VÀO CHỦ NỢ
Khi bạn không có khoản nợ nào thì bạn có được cái sự tự do này. Không phải thế chấp, không vay tiền để đi học, không phải trả góp mua xe, không gì hết. Ngoài nghĩa vụ thuế, bạn có toàn quyền sử dụng thu nhập của bạn. Một số người sau khi làm việc một thời gian, họ có thể dùng khoản tiền dành dụm và tín chấp để có thể mua nhà mà không phải vay mượn từ người thân. Họ nói họ độc lập về tài chính. Điều này không đúng, vì họ đang vay mượn từ ngân hàng - chủ nợ.
Tôi chưa đạt được mục tiêu này. Hiện tôi không nợ ngân hàng, không phải sống trốn chủ nợ đòi nhưng để chi tiêu những khoản lớn như mua nhà, hay mua xe thì chắc hẳn tôi sẽ trở thành con nợ. Thậm chí ngay cả khi tôi lập gia đình thì sẽ vẫn phải vay mượn.
Đặt làm mục tiêu
Để đạt sự độc lập này thì phải luôn đảm bảo tiêu xài ít hơn tiền mình kiếm.
Nếu có khoản nợ lớn nào đó thì phải dùng ngay thu nhập để thoát khỏi khoản nợ đó. Điều này đòi hỏi bạ nphải có thu nhập đủ trang trải nhu cầu chi tiêu cơ bản, và hơn thế phải luôn kiểm soát chi tiêu của mình, và luôn theo kế hoạch trả nợ của mình.
TỰ DO KHÔNG PHỤ THUỘC TÀI CHÍNH VÀO CÔNG VIỆC
Ở đây không có nghĩa là một công việc tự do, freelance chẳng hạn. Dù bạn có những công việc như vậy thì thu nhập của bạn vẫn là nhận từ ông chủ trả cho công việc bạn làm.
Nhiều người có tài chính vững vàng xem sự tự do không phụ thuộc vào việc làm là sự độc lập về tài chính thực sự: sự kết thúc phụ thuộc tài chính vào công việc. Điều này không có nghĩa là bạn phải nghỉ làm, điều này đơn giản có nghĩa là thu nhập của bạn từ công việc không còn là yêu cầu phải có.
Còn theo cách nói của một entrepreneur nổi tiếng, nguồn tài chính của bạn sẽ đến từ những khoản thu nhập thụ động. Bạn dùng tiền của mình để đầu tư vào một cái gì đó để nhận lại lợi nhuận dù bạn không phải làm việc gì cả hoặc bạn có thể bán bản quyền của một sản phẩm mình tạo ra...
Tôi cũng chưa đạt được mục tiêu này. Tôi chỉ có an ủi mình rằng mình cũng có nghĩ tới kế hoạch để có một ngôi nhà mơ ước, hay nói to tác hơn là sự độc lập về tài chính khỏi bất cứ điều gì, bất cứ ai. Tôi luôn bị ám ảnh tư tưởng nghỉ hưu sớm hay "fire your boss", và tự do làm việc của mình. Tôi nghĩ rằng chỉ có cách này mới mau tránh sự phụ thuộc vào công ăn việc làm. Khi đó tiền làm việc cho mình, thay vì mình làm việc cho nó. Tôi có kế hoạch sơ sơ thế này: làm việc cho cho công ty tập đoàn gì đó, vừa tích lũy kiến thức, kinh nghiệm, đồng thời, tìm kiếm cơ hội để đầu tư cho bản thân. Khi có đủ số vốn và uy tín cần thiết, thì sẽ mở một cty riêng. Dĩ nhiên, việc mở một công ty không phải là chuyện phô trương mà là bởi lợi thế của nó. Hiện chỉ có một người bạn cùng lớp của tôi dám từ bỏ công việc của mình để khởi nghiệp riêng. Nhiều người thỉnh thoảng có hỏi tôi sao không mở một cty quy mô nhỏ thôi rồi từ từ phát triển lên, hay một bạn khác hỏi 200 triệu làm gì được không. Nhưng một công ty đầu tư hay quản lý quỹ mà làm nhỏ là làm sao? Nó không đơn giản như việc ngâm xoài non bán.
Đặt làm mục tiêu
Chi tiêu ít hơn tiền kiếm được và đầu tư dài hạn phần còn lại. Làm việc để có thể tối đa hóa các khoản thu nhập, giảm thiểu chi tiêu, và dành dụm phần chênh lệch.
Độc lập về tài chính là một mục tiêu lớn, nhưng cũng như bất kỳ mục tiêu nào khác, bạn phải nên xem nó có ý nghĩa thế nào với bạn. Và nên lập ra, chí ít phác thảo một kế hoạch để đạt được mục tiêu. Nếu không thì bạn chỉ thổi kèn đánh trống mà thôi.
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)